Trafik Kazası Tazminat Davası Dilekçesi: KTK m.97 Başvurusu ve Talepler

Trafik kazası tazminat davası dilekçesi, Karayolları Trafik Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümlerini birlikte kullanır; ancak dava dilekçesinden önce gelen bir adım vardır: KTK m.97 uyarınca sigorta kuruluşuna yazılı başvuru. Bu başvuru yapılmadan açılan dava, sigortacı yönünden usulden geri döner. Aşağıda sorumluluk zincirini, m.97 başvurusunu, mahkeme ile Sigorta Tahkim Komisyonu arasındaki seçimi, zarar kalemlerini, zamanaşımını ve 2026'da değişen talep sonucu kurgusunu ele alıyoruz.

Sorumluluk Zinciri: İşleten, Sürücü ve Sigortacı

KTK m.85/1'e göre bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni ve aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında ya da o teşebbüsçe kesilen biletle işletilmesi hâlinde teşebbüs sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşletenin sorumluluğu kusura bağlı değildir; tehlike sorumluluğudur. Sürücü ise TBK m.49 uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı fiiliyle verdiği zarardan sorumludur.

İşletilme hâlinde olmayan bir aracın (park hâlinde, çekilen) sebep olduğu kazada işletenin sorumlu tutulabilmesi için zarar görenin, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurunu ya da araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir (m.85/3).

Üçüncü halka sigortacıdır. m.91 işletenlerin m.85/1'deki sorumluluklarını karşılamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmalarını emreder. m.95 uyarınca sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez; sigortacı ödemeyi yapar, sonra sigorta ettirene rücu eder. Sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir (m.111/1); yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan tazminat anlaşmaları iki yıl içinde iptal edilebilir (m.111/2). Kaza yerinde imzalatılan "ibra" kâğıtlarını bu hükümle okuyun.

Sigorta limiti dışında kalan zarar ve uygulamada manevi tazminat, işleten ile sürücüden istenir; Sigortacı yalnız poliçe limitleri ve genel şartlardaki teminat kapsamı içinde sorumludur. Maddi ve manevi tazminatın genel kurgusu için maddi manevi tazminat dilekçemize bakabilirsiniz.

Dava Öncesi Zorunlu Adım: KTK m.97 Sigortacıya Başvuru

m.97 metni açıktır: zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigortacı, başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamazsa veya verilen cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Başvuruyu ispatlanabilir bir yolla (noter, KEP, iadeli taahhütlü posta veya sigortacının kayıtlı elektronik kanalı) yapın ve şunları ekleyin: kaza tespit tutanağı, ruhsat ve ehliyet fotokopileri, hasar fotoğrafları, ekspertiz veya onarım faturası, yaralanmada epikriz ve maluliyet raporu, ölümde veraset ilamı ve destek ilişkisini gösteren belgeler. m.99 uyarınca sigortacı, genel şartlarla belirlenen belgelerin iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde sigorta sınırları içinde kalan miktarı ödemek zorundadır; bu süre sigortacının temerrüdü ve faiz başlangıcı bakımından önemlidir. Başvuru yazısının kurgusu için ihtarname örneğimize bakabilirsiniz.

Sigorta Tahkim Komisyonu mu, Mahkeme mi?

5684 s.K. m.30, sigorta uyuşmazlıkları için mahkemeye alternatif bir yol kurar. Zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda hak sahipleri, sigortacı tahkim sistemine üye olmasa dahi Komisyona başvurabilir (m.30/1). Başvurunun şartı, sigortacıya gerekli başvuruların yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlanmış olması; sigortacının başvurudan itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir (m.30/13). Mahkemeye intikal etmiş uyuşmazlık için Komisyona gidilemez (m.30/14).

Seçimi belirleyen ölçütler:

• Taraf: Komisyon yalnız sigortacıyla olan uyuşmazlığı çözer; işleten ve sürücüye karşı talepler mahkemeye gider. Manevi tazminat da bu yüzden mahkemede istenir.
• Hız: raportör incelemesi on beş gün, hakem heyeti kararı kanuni sürelerle sınırlıdır; uygulamada mahkemeden hızlıdır.
• Kanun yolu: hakem kararlarına karşı, tutara bağlı olarak, bildirimden itibaren on gün içinde Komisyon nezdinde bir defaya mahsus itiraz ve belirli tutarın üzerinde temyiz yolu açıktır; parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir, dilekçe yazılmadan önce güncel tutar Komisyon duyurusundan kontrol edilmelidir.

Sigortacıya karşı açılan dava Yargıtay uygulamasında sigorta hukukundan doğan ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; bu durumda konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat talepleri için TTK m.5/A uyarınca arabuluculuk dava şartıdır ve arabuluculuk son tutanağı dilekçeye eklenir. Yalnız işleten ve sürücüye karşı açılan dava asliye hukuk mahkemesinde görülür ve bu dava şartına tabi değildir.

Zarar Kalemleri ve Hesap

Dilekçede her kalem ayrı başlık ve ayrı rakamla yazılır:

1. Araç hasarı ve değer kaybı: onarım bedeli; değer kaybı m.90/a uyarınca aracın piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ve hasar tutarı dikkate alınarak hesaplanır.
2. Tedavi giderleri: m.98 uyarınca sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesine bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; SGK kapsamı dışında kalan giderler ile bakıcı ve ulaşım giderleri ayrıca istenir.
3. Geçici ve sürekli iş göremezlik: sürekli sakatlık tazminatı m.90/c uyarınca hayat tablosu, genel şartlarda yüzde ikiyi geçmeyen iskonto oranı ve sakatlık oranı esas alınarak aktüerya kurallarına göre hesaplanır. Maluliyet oranı için yetkili sağlık kurulu raporu alınır.
4. Destekten yoksun kalma: m.90/b uyarınca aynı yöntemle; TBK m.53 cenaze giderleri, ölümden önceki tedavi giderleri ve desteğini yitirenlerin zararını sayar.
5. Manevi tazminat: TBK m.56 bedensel bütünlüğün zedelenmesinde zarar görene, ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlarına uygun bir miktar para ödenmesine karar verilmesine imkân verir.

m.90, bu tazminatlarda Kanunda düzenlenmeyen hususlarda TBK'nın haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını söyler; kusur oranı, zarar görenin birlikte kusuru ve indirim sebepleri TBK m.51-52'ye göre değerlendirilir. Kusur, kaza tespit tutanağındaki tespitle bağlı olmaksızın bilirkişi incelemesiyle belirlenir. İş yerine gidiş gelişte veya iş sırasında meydana gelen kazalarda SGK yönünden ayrı bir rejim uygulanır; bu kesişim için iş kazası tazminat dilekçemize bakınız.

Görev, Yetki ve Zamanaşımı

Yargı yolu ve görev: m.110/1 uyarınca işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebep olduğu zararlar dâhil, KTK'dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür; zarar görenin kamu görevlisi olması bunu değiştirmez. Görevli mahkeme davalıya göre asliye hukuk (işleten, sürücü) veya asliye ticaret (sigortacı) mahkemesidir; birlikte dava edildiklerinde Yargıtay uygulaması ticaret mahkemesini görevli sayar.

Yetki: m.110/2 uyarınca dava, sigortacının merkez veya şubesinin ya da sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir. HMK m.16 uyarınca haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Zamanaşımı (m.109): maddi zararın tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımına tabiyse o süre maddi tazminat için de geçerlidir; yaralamalı ve ölümlü kazalarda uzamış ceza zamanaşımı bu yüzden belirleyicidir. Tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı sigortacıya karşı da kesilmiş olur ve tersi de geçerlidir. Yükümlülerin birbirine rücu hakkı, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kişiyi öğrendikleri günden itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar.

Talep Sonucu: 2026 Sonrası Kısmi Dava Kurgusu

Uzun yıllar trafik tazminat davaları HMK m.107'deki belirsiz alacak davası olarak açılıyordu. Bu madde 2026'da 7589 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırıldı. Kaldırılmadan önce açılmış davalarda hangi hükmün uygulanacağını geçiş hükmü üzerinden dosya bazında ayrıca kontrol edin. Yeni dosyalarda talep, HMK m.109'daki kısmi dava olarak kurulur ve m.109/4 uyarınca talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Bu değişikliğin dilekçeye üç yansıması vardır:

• Her kalem için makul bir kısmi tutar yazın ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunu belirtin (m.109/3).
• Artırım hakkı tek seferliktir; bilirkişi raporu ve aktüerya hesabı kesinleşmeden kullanmayın.
• Faiz talebini davalıya göre ayırın: işleten ve sürücü için kaza tarihinden, sigortacı için m.99'daki sekiz iş günlük sürenin dolduğu tarihten itibaren talep edin.

Dilekçenin HMK m.119 unsurlarına uygun genel iskeleti için dava dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• m.97 başvurusunu yapmadan sigortacıyı davalı göstermek; dava sigortacı yönünden usulden reddedilir.
• Başvuruyu ispatlanamayan bir kanaldan yapmak ya da 15 günlük süreyi beklemeden dava açmak.
• Sigortacıya karşı davada TTK m.5/A arabuluculuk şartını atlamak.
• Manevi tazminatı sigortacıdan istemek; sigortacı yalnız poliçe ve genel şartlar kapsamındaki maddi zarardan sorumludur.
• Zamanaşımını kaza tarihinden iki yıl sayıp uzamış ceza zamanaşımını hesaba katmamak; ya da tersine, sigortacıya karşı kesilmiş bir zamanaşımının işletene karşı da kesildiğini gözden kaçırmak.
• 2026 sonrası yeni davayı belirsiz alacak davası olarak açmak; m.107 yürürlükten kalkmıştır.
• m.109/4'teki tek seferlik artırım hakkını bilirkişi raporundan önce kullanmak.
• Kaza yerinde imzalanan ibranameyi bağlayıcı sanmak; m.111/2 yetersiz anlaşmaların iki yıl içinde iptaline imkân verir.
• Kazaya ilişkin idari para cezasına itiraz süresini tazminat davasıyla karıştırmak; ceza tutanağına itiraz ayrı bir yoldur, bkz. trafik cezasına itiraz dilekçesi.

Beyan ile Trafik Kazası Tazminat Dilekçesi Hazırlamak

Beyan'ın web editörüne kaza tespit tutanağını, poliçeyi, sigortacıya başvuru yazısını ve sağlık raporlarını PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyip talimatınızı yazmanız yeterlidir; taranmış belgeler OCR ile okunur ve dilekçe türü belgelerden tespit edilir. Taslak, davalı bazında görev ve faiz ayrımını gözeterek kısmi dava kurgusunda hazırlanır ve DOCX, PDF ya da UDF olarak dışa aktarılır. Son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.