Maddi Manevi Tazminat Dava Dilekçesi: Zarar, Kusur ve Talep Sonucu

Maddi manevi tazminat dava dilekçesi çoğu zaman esasta değil talep sonucunda zayıflar: zarar kalemleri ayrıştırılmaz, faiz başlangıcı yanlış kurulur ya da talep, artırılabilir bir kısmi dava yerine sabit bir miktara bağlanır. Bu yazıda haksız fiile dayalı maddi manevi tazminat dava dilekçesinin hukuki dayanaklarını (TBK m.49-58, m.72), usul araçlarını (HMK m.109, m.176-177) ve talep sonucunun nasıl kurulacağını madde numaralarıyla ele alıyoruz.

Sorumluluğun dayanağı: TBK m.49 ve ispat yükü

TBK m.49/1 genel kuraldır: kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. İkinci fıkra kapsamı genişletir; zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de sorumludur.

Dilekçede vakıalar, sorumluluğun unsurlarına göre sıralanmalıdır:

1. Fiil: Kim, ne zaman, nerede, ne yaptı ya da neyi yapmadı.
2. Hukuka aykırılık: Hangi hak veya koruma normu ihlal edildi.
3. Zarar: Maddi ve manevi zararın ayrı ayrı tarifi.
4. Uygun illiyet bağı: Zararın bu fiilin olağan sonucu olduğunu gösteren vakıalar.
5. Kusur: Kast veya ihmalin somut göstergeleri.

TBK m.50/1 ispat yükünü açıkça zarar görene yükler: zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat etmek zorundadır. İkinci fıkra ise uygulamada en çok başvurulan güvencedir. Zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun biçimde belirler. Bu hüküm, belgesi eksik kalemlerin talepten tamamen çıkarılması gerekmediği anlamına gelir; ancak dilekçede bu kalemlerin hangi vakıaya dayandığı yine gösterilmelidir.

Maddi zarar kalemleri nasıl ayrıştırılır

Tazminatın kısmen reddedilmesinin en sık sebebi, zararın tek bir toplam rakam olarak yazılmasıdır. Kanun, ölüm ve bedensel zararda kalemleri kendisi sayar.

Bedensel zarar (TBK m.54):

• Tedavi giderleri
• Kazanç kaybı
• Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar

Ölüm (TBK m.53):

• Cenaze giderleri
• Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar
• Ölenin desteğinden yoksun kalanların uğradığı kayıplar

TBK m.55 bu zararların hesaplanmasına üç kural koyar: destekten yoksun kalma ve bedensel zararlar TBK hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler zarardan indirilemez; hesaplanan tazminat hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz. Aynı hükümler, idari eylem ve işlemlerden doğan vücut bütünlüğü ve ölüm zararlarına ilişkin davalarda da uygulanır.

Mal zararında ise onarım bedeli, değer kaybı ve kullanım yoksunluğu gibi kalemler ayrı ayrı yazılmalı, her biri için delil (fatura, ekspertiz, bilirkişi incelemesi talebi) gösterilmelidir.

Hâkimin takdir alanı da dilekçenin kurgusunu etkiler. TBK m.51'e göre tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre hâkim belirler; irat biçiminde ödemeye hükmedilirse borçlu güvence göstermek zorundadır. TBK m.52 ise indirim sebeplerini sayar: zarar görenin fiile razı olması, zararın doğmasında veya artmasında etkili olması ya da yükümlünün durumunu ağırlaştırması. Karşı tarafın müterafik kusur savunmasına karşı vakıaların baştan anlatılması, cevap aşamasında savunmaya düşmekten iyidir; bu konuda cevap dilekçesi nasıl yazılır yazımız karşı tarafın bakışını gösterir.

Manevi tazminat: TBK m.56 ve m.58 ayrımı

Manevi tazminat talebi iki ayrı dayanaktan birine oturtulmalıdır:

• TBK m.56: Bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat verilebilir.
• TBK m.58: Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, manevi tazminat adı altında bir miktar para isteyebilir. Hâkim paranın yerine veya yanında başka bir giderim biçimine, özellikle saldırıyı kınayan bir karara ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.

Hakaret, özel hayatın ihlali veya itibar zedelenmesi gibi bedensel zarar içermeyen olaylarda dayanak m.58'dir. Yakınların talebi ise ancak ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde m.56/2'ye dayanabilir; bu ayrım talep sonucunda davacı sıfatının doğru kurulması için önemlidir. Manevi tazminatın miktarı hâkimin takdirindedir; dilekçede istenen tutarın gerekçesi olarak olayın ağırlığı, ihlalin süresi ve etkisi somut vakıalarla anlatılmalıdır.

Görev, yetki ve zamanaşımı

Görev: HMK m.2 uyarınca malvarlığı ve şahıs varlığına ilişkin davalarda, aksine bir düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Olay bir iş, tüketici veya ticari ilişki içinde doğmuşsa özel mahkemenin görevi ayrıca incelenmelidir.

Yetki: Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6). Haksız fiilden doğan davalarda HMK m.16 ek seçenekler tanır: haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Zamanaşımı (TBK m.72):

• Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl,
• Her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl,
• Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa o zamanaşımı uygulanır.

Ceza zamanaşımı istisnası pratikte belirleyicidir: yaralama veya ölümle sonuçlanan olaylarda iki yıllık süre dolmuş olsa bile talep ayakta olabilir. Bu istisnaya dayanılacaksa dilekçede fiilin hangi suç tipini oluşturduğu ve varsa ceza soruşturma veya kovuşturma dosyası belirtilmelidir. Henüz başvuru yapılmamışsa suç duyurusu dilekçesi yazımız sürecin ceza tarafını anlatır.

Talep haksız fiile değil sözleşmeye aykırılığa dayanıyorsa kural TBK m.146'daki on yıllık genel süredir; TBK m.147'de sayılan alacaklar için beş yıl uygulanır.

Talep sonucu: kısmi dava, m.109/4 artırımı ve ıslah

HMK m.119/1-ğ açık bir talep sonucu ister. Tazminat davasında bu, üç usul aracından birinin bilinçli seçimidir.

Belirsiz alacak davası kaldırıldı: HMK m.107, 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı (RG 31/7/2026). İş gücü kaybı ve destekten yoksun kalma gibi bilirkişi hesabı gerektiren kalemler eskiden bu yolla açılırdı; bugün aşağıdaki kısmi dava yoluyla kurulur. m.107 kalkmadan önce açılmış davalarda hangi hükmün uygulanacağını geçiş hükmü üzerinden dosya bazında ayrıca kontrol edin.

Kısmi dava (HMK m.109): Talep konusu bölünebilirse yalnız bir kısmı dava edilebilir. Dava açılırken kalan kısımdan açıkça feragat edilmediyse kısmi dava, geri kalandan feragat anlamına gelmez. Dilekçede "fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla" ibaresinin bulunması bu nedenle alışkanlık değil gerekliliktir. 7589 sayılı Kanunla eklenen m.109/4 uyarınca alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Islah (HMK m.176-177): Taraflar yaptıkları usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir, ancak aynı davada yalnız bir kez. Islah tahkikatın sona ermesine kadar sözlü veya yazılı yapılabilir. 7251 sayılı Kanunla eklenen m.177/2 uyarınca bozma veya kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde, mahkeme tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erinceye kadar ıslah yine mümkündür; ancak bozma kararına uymakla oluşan hukuki durum ortadan kaldırılamaz.

Hüküm sonrası kanun yolu aşaması için istinaf başvurusu nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Faiz: haksız fiilde temerrüt olay tarihindedir

TBK m.117/1'e göre muaccel borcun borçlusu kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. İkinci fıkra haksız fiil için istisna koyar: haksız fiilde borçlu, fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşmüş olur. Bu nedenle haksız fiile dayalı maddi ve manevi tazminat taleplerinde faizin olay tarihinden istenmesi gerekir. Dava tarihinden faiz istemek, kanunun tanıdığı bir kalemden kendiliğinden vazgeçmektir.

Talep sonucunda faiz başlangıcı ve faiz türü her kalem için ayrı ayrı yazılmalıdır. Sözleşmeye aykırılık gibi haksız fiil dışındaki dayanaklarda ise temerrüt tarihi ihtara veya kararlaştırılan vadeye göre belirlenir.

Maddi manevi tazminat dava dilekçesi örneği

Aşağıdaki iskelet bedensel zarara dayalı bir haksız fiil davası içindir. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulmalıdır.

Zarar bir trafik kazasından doğduysa sigortacıya ön başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu seçeneği ayrıca değerlendirilir; ayrıntı trafik kazası tazminat davası yazımızdadır.

Sık yapılan hatalar

• Zararı tek bir toplam rakamla istemek; TBK m.53 ve m.54'teki kalemleri ayırmamak.
• Manevi tazminatta m.56 ile m.58 ayrımını yapmamak, yakınların talebini ağır bedensel zarar koşulu olmadan kurmak.
• Haksız fiilde faizi olay tarihi yerine dava veya ihtar tarihinden istemek.
• Bilirkişi hesabı gerektiren bir alacakta m.109/4 artırımı yerine ıslah hakkını erken tüketmek.
• m.107 kalktıktan sonra davayı hâlâ belirsiz alacak davası olarak adlandırmak.
• İki yıllık süre dolmuşken ceza zamanaşımı istisnasını dilekçede hiç anmamak.
• Kısmi davada "fazlaya ilişkin haklar saklı" ibaresini yazmamak.
• Olayın doğduğu ilişkiye göre iş, tüketici veya ticaret mahkemesinin görevini incelememek.

Beyan ile tazminat dilekçesi hazırlamak

Beyan'da ceza dosyası, adli rapor, tedavi evrakı ve gelir belgelerini web editörüne yükleyip (PDF, UDF, DOCX veya görsel; taranmış belgeler OCR'lanır) talimatınızı yazarsınız. Dilekçe türünü seçmeniz gerekmez; sistem belgelerden tespit eder. Taslak, 10,8 milyon karar üzerinde emsal aramasıyla künyeli dayanaklarla hazırlanır ve DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır. Karşı tarafın dilekçesini "Belge İnceleme" ile inceletebilirsiniz. Son hukuki denetim, Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.