Dava dilekçesi nasıl yazılır sorusunun cevabı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 119. maddesiyle başlar ama orada bitmez: maddenin saydığı unsurların bir kısmının eksikliği davayı düşürürken bir kısmı hâkimin açıklatma ödeviyle ve ispat yüküyle çözülür. Dilekçe ayrıca iddianın genişletilmesi yasağı nedeniyle davanın sınırını çizen belgedir. Aşağıda unsurları, eksikliğin sonuçlarını, harç ve belge yükümlülüğünü ve bir örneği sırasıyla ele alıyoruz.
Davanın Açılması: HMK m.118
m.118/1 uyarınca dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır ve dilekçeye davalı sayısı kadar örnek eklenir. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bakımından belirleyici an budur. Elektronik ortamda güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir (m.445/2); elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (m.445/4).
Görev ve yetki dilekçenin ilk satırını belirler. Genel yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir (m.6/1); özel ve kesin yetki kurallarını ayrıca kontrol edin. Görevli mahkemenin olmaması ve kesin yetki hâllerinde yetkisizlik, m.114/1'e göre dava şartı eksikliğidir.
HMK m.119: Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları
m.119/1 dava dilekçesinde bulunması gereken hususları şöyle sayar:
- a) Mahkemenin adı.
- b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri.
- c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası.
- ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
- d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri.
- e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
- f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.
- g) Dayanılan hukuki sebepler.
- ğ) Açık bir şekilde talep sonucu.
- h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.
Eksiklik ve Bir Haftalık Kesin Süre
Madde en çok ikinci fıkrası nedeniyle önemlidir. m.119/2'ye göre birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususlar eksikse hâkim, davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
Yaptırıma tabi olan unsurlar bu nedenle şunlardır:
- Tarafların ad, soyad ve adresleri (b).
- Davacının T.C. kimlik numarası (c).
- Kanuni temsilci ve vekil bilgileri (ç).
- Açık talep sonucu (ğ).
- İmza (h).
Süre kesindir; m.94/3 uyarınca kesin süre içinde yapılması gereken işlemi süresinde yapmayan tarafın o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar. Muhtıra geldiğinde tamamlama dilekçesini aynı gün hazırlayın; özellikle talep sonucunu yeniden yazarken dava konusunu genişletmemeye dikkat edin.
Yaptırım dışındaki bentler ne olur?
(a), (d), (e), (f) ve (g) bentlerinin eksikliği bu bir haftalık süreye bağlanmamıştır, ama sonuçsuz da değildir:
- Hukuki sebep (g): Hâkim Türk hukukunu resen uygular (m.33). Yanlış madde göstermek davayı düşürmez; yine de hukuki nitelendirme mahkemeyi yönlendirir.
- Vakıalar ve deliller (e, f): m.194'e göre taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir. Belirsiz veya çelişkili hususlarda hâkim m.31 uyarınca açıklama isteyebilir; ama somutlaştırılmamış vakıa ispat edilemez.
- Dava değeri (d): Harç ve görev bakımından belirleyicidir; eksik harç ve avans m.120 ile m.114/1-g kapsamında dava şartı sorununa dönüşür.
Harç, Gider Avansı ve Belgeler
m.120/1 uyarınca davacı, yargılama harçları ile Adalet Bakanlığının her yıl çıkardığı gider avansı tarifesindeki tutarı dava açarken yatırmak zorundadır. Avansın yetersiz olduğu dava sırasında anlaşılırsa tamamlanması için iki haftalık kesin süre verilir (m.120/2). Gider avansının yatırılmış olması m.114/1-g'de bir dava şartıdır; m.115/2 uyarınca giderilebilir dava şartı noksanlığı için kesin süre verilir, giderilmezse dava usulden reddedilir.
m.121 ise belge yükümlülüğünü düzenler: dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları ile davalı sayısından bir fazla örnekleri veya yalnız örnekleri dilekçeye eklenir; başka yerden getirtilecek belge ve dosyalar için bunların bulunmasını sağlayacak açıklamanın dilekçede yer alması zorunludur. "Her türlü delil" yazıp dosya numarası, kurum adı ve tarih vermemek bu açıklama yükünü karşılamaz.
Arabuluculuk Dava Şartı: Tutanağı Eklemeyi Unutmayın
Bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Başlıcaları:
- İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepli davalar ve bunlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları (7036 s.K. m.3).
- Konusu bir miktar para olan ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları (TTK m.5/A).
- İlamsız tahliye hariç kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar ile paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları (6325 s.K. m.18/B).
- Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklar, kanunda sayılan istisnalar dışında (6502 s.K. m.73/A).
Bu davalarda anlaşamama son tutanağını dilekçeye ekleyin ve arabuluculuk bürosu ile dosya numarasını başlıkta gösterin. İşçilik alacakları için arabuluculuk başvurusu rehberimize bakabilirsiniz.
Talep Sonucu ve Kısmi Dava
Talep sonucu, hükmün aynasıdır: mahkeme taleple bağlıdır ve m.119/2 uyarınca eksikliği davanın açılmamış sayılmasına yol açabilir. Her kalemi ayrı numarayla, tutar ve faiz başlangıcıyla yazın; asıl ve terditli talepleri açıkça ayırın.
Alacağın tamamını baştan belirleyemediğiniz durumlarda eskiden başvurulan belirsiz alacak davası (m.107), 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı Kanun kısmi davaya m.109/4'ü eklemiştir: alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. m.109/3 uyarınca kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe kısmi dava feragat anlamına gelmez. Görülmekte olan davalar bakımından 7589 sayılı Kanunun geçiş hükümlerini ayrıca kontrol edin.
İddianın sınırı dilekçe aşamasında çizilir: m.141/1 uyarınca iddia cevaba cevap dilekçesiyle serbestçe genişletilebilir, dilekçeler karşılıklı verildikten sonra ise ancak ıslah veya karşı tarafın açık muvafakatiyle değiştirilebilir. Bu aşama için ıslah dilekçesi örneğimize, karşı tarafın iki haftalık cevap süresi ve ilk itirazlar için cevap dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.
Dilekçe Verildikten Sonra: Tebliğ ve Cevap Süresi
Dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir ve tebliğ zarfında davalının iki hafta içinde cevap verebileceği gösterilir (m.122). m.127/1 uyarınca cevap süresi dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftadır; cevabın bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, süre içinde başvuran davalıya bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Bu nedenle dilekçenin tebliğ edilebilir olması, yani davalı adresinin doğru ve güncel yazılması, bütün takvimi belirler.
Biçim de bir usul meselesidir: m.32/2 uyarınca okunamayan veya uygunsuz yahut ilgisiz olan dilekçenin yeniden düzenlenmesi için uygun bir süre verilir; bu süre içinde yeni dilekçe verilmezse tekrar süre verilemez. Uzun alıntıları eke bırakın, açıklamalar bölümünü vakıa anlatımına ayırın.
Sık Yapılan Hatalar
- Talep sonucunu "fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla" ifadesiyle bırakıp tutar, faiz türü ve başlangıç tarihini yazmamak.
- Vakıaları numarasız, uzun paragraflar hâlinde anlatmak; m.119/1-e sıra numarası ister.
- Delilleri toplu bir listeye yığmak ve hangi delilin hangi vakıayı ispatlayacağını göstermemek (m.194/2).
- Davalının güncel adresini doğrulamadan yazmak; tebligat gecikmesi tüm takvimi kaydırır.
- Arabuluculuk dava şartı olan uyuşmazlıkta son tutanağı eklememek.
- Bir haftalık kesin süre muhtırasını takvime işlememek.
- Kısmi davada kalan kısmı artırma imkânını dilekçede saklı tutmamak ve artırmayı tahkikat sonuna bırakmamak.
Dilekçenin yapay zekâ destekli taslağında dikkat edilmesi gerekenler için yapay zekâ ile dilekçe yazma kontrol listemize bakabilirsiniz.
Beyan ile Dava Dilekçesi Hazırlamak
Beyan'ın web editörüne sözleşmeleri, ihtarnameleri ve yazışmaları PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyip talimatınızı yazabilirsiniz; taranmış belgeler OCR ile okunur. Taslak, vakıaları numaralı olarak ve her birinin yanında dayandığı belgeyle kurar; DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır. Son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.
Sık Sorulan Sorular
Dava dilekçesinde hangi unsurlar zorunludur?
HMK m.119/1 mahkemenin adı, tarafların ad-soyad ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa temsilci ve vekil bilgileri, dava konusu ve değeri, vakıaların numaralı özeti, deliller, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imzayı sayar.
Dava dilekçesindeki eksiklik için ne kadar süre verilir?
Tarafların kimlik ve adres bilgileri, T.C. kimlik numarası, temsilci ve vekil bilgileri, talep sonucu ve imza eksikse hâkim bir haftalık kesin süre verir. Süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m.119/2).
Dava ne zaman açılmış sayılır?
HMK m.118/1 uyarınca dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. UYAP üzerinden güvenli elektronik imzayla açılan davalarda da elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m.445/4).
Dava dilekçesinde sonradan değişiklik yapılabilir mi?
Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddialarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir. Dilekçeler karşılıklı verildikten sonra iddia genişletilemez; bu noktadan sonra ancak ıslah veya karşı tarafın açık muvafakati ile değişiklik yapılabilir (HMK m.141).
Belirsiz alacak davası hâlâ açılabilir mi?
HMK m.107, 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı Kanun m.109/4 ile kısmi davada talep konusunun bir defaya mahsus ve tahkikatın sonuna kadar artırılabilmesine imkân tanımıştır. Görülen davalar için geçiş hükümlerini ayrıca kontrol edin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyaya ilişkin hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz. Kanun maddelerini güncel metninden, süreleri dosyanın tebliğ tarihinden kontrol edin.