İstinaf Dilekçesi Örneği ve Yazım Rehberi: HMK m.341-357

Bu rehber, hukuk yargılamasında bölge adliye mahkemesine sunulacak bir istinaf dilekçesi örneği ile birlikte HMK m.341-357 arasındaki kuralları dilekçe yazımı açısından ele alıyor. İstinaf incelemesi kural olarak dilekçede gösterilen sebeplerle sınırlıdır (HMK m.355); bu yüzden dilekçenin kalitesi, bölge adliye mahkemesinin dosyada neye bakacağını doğrudan belirler.

Hangi kararlar istinafa açıktır: HMK m.341

HMK m.341/1 iki grup karar sayar:

• Nihai kararlar (m.341/1-a).
• Geçici hukuki korumaya ilişkin kararlar (m.341/1-b): ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi, karşı tarafın yüzüne karşı verilen tedbir ve haciz kararları ile karşı tarafın yokluğunda verilen kararlara yapılan itiraz üzerine verilen kararlar. Tedbir kararının kendisi ve itiraz yolu için ihtiyati tedbir rehberimize bakabilirsiniz.

Kesinlik sınırı. m.341/2 uyarınca miktar veya değeri kanunda yazılı sınırı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. Madde metnindeki tutar üç bin Türk lirasıdır; ancak HMK ek m.1 uyarınca bu sınır her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır ve bin Türk lirasını aşmayan kısımlar dikkate alınmaz. 7550 sayılı Kanun'la değişik ek m.1/2 uyarınca m.341'deki sınırın uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır. Güncel tutarı, dava tarihine göre ilan edilen değerden ayrıca kontrol edin.

Kesinlik kuralının üç ayrıntısı dilekçe öncesinde mutlaka denetlenmelidir:

• Manevi tazminat istisnası: manevi tazminat davalarında verilen kararlara, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir (m.341/2, ikinci cümle). Maddi ve manevi talebin birlikte görüldüğü dosyalar için tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz.
• Kısmi dava: alacağın bir kısmı dava edilmişse kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir (m.341/3).
• Kabul edilmeyen bölüm: alacağın tamamı dava edilmişse, asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü sınırı geçmeyen taraf istinaf yoluna başvuramaz (m.341/4).

İstinaf süresi: iki hafta, tebliğ ve adli tatil

HMK m.345/1 uyarınca istinaf süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. Süreler taraf başına ayrı hesaplanır; karşı tarafa yapılan tebliğ sizin sürenizi başlatmaz. Özel kanunlardaki farklı süreler saklıdır.

Hesap kuralları:

• Hafta olarak belirlenen süre, son haftada başladığı güne karşılık gelen günün tatil saatinde biter (HMK m.92/2). Çarşamba tebliğ edilen bir kararda süre, iki hafta sonraki çarşamba günü tatil saatinde dolar.
• Resmî tatil günleri süreye dâhildir; son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş günü çalışma saati sonunda biter (HMK m.93).

Adli tatil süreyi durdurmaz. Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta sona erer (HMK m.102). Tatil boyunca istinaf dilekçeleri alınır ve her türlü tebligat yapılır (m.103/3); yani tatilde yapılan tebliğ de süreyi başlatır. HMK m.104'ün sağladığı koruma bir uzatmadır: adli tatile tabi dava ve işlerde sürenin bitimi tatil zamanına rastlarsa süre, ayrıca karar gerekmeksizin adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır.

İstinaf dilekçesinin içeriği, verilmesi ve harç: HMK m.342-348

HMK m.342/2 dilekçede bulunması gerekenleri sayar: tarafların davadaki sıfatları, adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresleri; varsa kanuni temsilci ve vekiller; kararı veren mahkeme, kararın tarihi ve sayısı; kararın başvurana tebliğ edildiği tarih; kararın özeti; başvuru sebepleri ve gerekçesi; talep sonucu ve imza. Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir (m.342/1).

m.342/3 bir güvenlik ağıdır: başvuranın kimliği ve imzası ile kararı yeterince belli eden kayıtlar varsa diğer eksiklikler reddi gerektirmez. Ancak inceleme yine m.355 çerçevesinde yapılır ve başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi, bölge adliye mahkemesinin ön incelemede ele aldığı hâllerdendir (m.352/1-d). Sebepsiz dilekçe süreyi kurtarır ama incelemeyi kurtarmaz.

Verme ve giderler:

• Dilekçe kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir; dosya, dilekçede gösterilen daireyle bağlı kalınmaksızın ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir (m.343).
• Başvuru harcı ve tebliğ giderleri dilekçe verilirken ödenir. Eksik ödemede mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır (m.344).
• Süresinden sonra verilen veya kesin karara ilişkin dilekçeyi ilk derece mahkemesi reddeder; bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (m.346).
• Karşı taraf, istinaf dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa cevap dilekçesi verir (m.347/2). Başvurma hakkı olmasa veya süreyi kaçırmış olsa bile, cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinafa başvurabilir; asıl başvuran buna iki hafta içinde cevap verebilir (m.348). Cevap tekniği için cevap dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz.

İnceleme sınırları: sebeplerle bağlılık ve yeni delil yasağı

HMK m.355'e göre inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlıdır; bölge adliye mahkemesi yalnız kamu düzenine aykırılığı resen gözetir. Dilekçede ileri sürülmeyen bir usul veya esas hatası, kamu düzenine ilişkin değilse incelenmez; dayandığınız içtihadı dilekçeye nasıl ekleyeceğinizi emsal karar sunma dilekçesi yazısında anlattık. Bu nedenle her sebep ayrı numara altında şu dört soruyu cevaplamalıdır:

1. Hata nedir ve kararın gerekçesinde nerede görülür?
2. Hangi kural ihlal edilmiştir (usul hükmü, maddi hukuk hükmü)?
3. Hata ilk derecede ileri sürülmüş müdür, dosyadaki yeri neresidir?
4. Hata olmasaydı sonuç nasıl değişirdi?

Yeni vakıa ve delil yasağı. HMK m.357/1 uyarınca bölge adliye mahkemesinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale talep edilemez, davanın ıslahı istenemez; resen göz önünde tutulacaklar dışında ilk derecede ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez ve yeni delillere dayanılamaz. Bölge adliye mahkemesi için yetki sözleşmesi de yapılamaz (m.357/2).

Yasağın tek geniş istisnası m.357/3'tedir: ilk derece mahkemesinde usulüne uygun olarak gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen veya mücbir sebeple gösterilemeyen deliller incelenebilir. Bu istisnaya dayanacaksanız delilin hangi dilekçede veya duruşmada bildirildiğini tarih ve sayfa vererek gösterin; genel bir "delillerimiz toplanmadı" cümlesi yeterli değildir.

Bölge adliye mahkemesinin verebileceği kararlar ve temyiz

Ön inceleme (m.352). Dosya önce başka dairenin görevine girip girmediği, kararın kesin olup olmadığı, başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, başvuru şartlarının yerine getirilip getirilmediği ve sebeplerin gösterilip gösterilmediği yönünden incelenir.

Duruşmasız kararlar (m.353). Eksiklik yoksa:

• Kaldırma ve gönderme (m.353/1-a): yasak hâkimin karar vermesi, haklı ret talebine rağmen reddedilen hâkimin davaya bakması, görev ve yetki hataları, diğer dava şartlarına aykırılık, usule aykırı açılmamış sayma, birleştirme veya ayırma kararı ile önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemesi hâllerinde, esas incelenmeden karar kaldırılır ve dosya gönderilir. Bu karar kesindir.
• Esasa ilişkin (m.353/1-b): karar hukuka uygunsa başvurunun esastan reddi; yeniden yargılama gerekmeyen uygulama veya gerekçe hatasında düzelterek yeniden esas hakkında karar; eksiklik duruşmasız tamamlanabiliyorsa tamamlanarak karar.

Duruşmalı inceleme (m.356). m.353 dışındaki hâllerde inceleme duruşmalıdır; duruşma sonunda mahkeme başvuruyu esastan reddeder veya ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar. Başvuran kabul edilebilir bir mazerete dayanarak duruşmaya gelemediğini bildirirse yeni bir duruşma günü tayin edilir (m.358/2); bildirimin biçimi için avukat mazeret dilekçesi yazımıza bakın.

Temyiz. Temyizi kabil nihai kararlara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize başvurulur; davada haklı çıkan taraf da hukuki yararı varsa temyiz edebilir (m.361). m.362/1-a'daki parasal sınır (metinde kırk bin Türk lirası) ek m.1 ile her yıl güncellenir; m.353/1-a kapsamında verilen kararlar ile geçici hukuki korumalara ilişkin kararlar temyiz edilemez (m.362/1-g ve f).

İstinaf dilekçesi örneği

Aşağıdaki iskelet, davalı vekili tarafından verilen bir istinaf dilekçesi örneğidir. Köşeli parantezli alanlar dosyaya göre doldurulur; sebeplerin sayısı ve sırası kararın gerekçesine göre kurulmalıdır.

Sık yapılan hatalar: kontrol listesi

• Adli tatilde sürenin durduğunu sanmak. Süre işler; m.104 yalnız son günü tatile rastlayan süreyi tatil bitiminden itibaren bir hafta uzatır ve tatilde görülen işlerde bu uzatma da yoktur.
• Sebepleri sonraya bırakmak. m.355 incelemeyi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlar. Sebepleri iki haftalık süre içinde, istinaf dilekçesinde toplamak en güvenli yoldur.
• Yeni vakıa veya delile dayanmak. İlk derecede ileri sürülmeyen iddia ve delil m.357/1 uyarınca dinlenmez; m.357/3 istisnasının şartlarını ayrıca gösterin.
• Harcı eksik yatırıp kesin süreyi kaçırmak. m.344'teki bir haftalık süre kesindir ve sonucu başvurunun yapılmamış sayılmasıdır.
• Tebliğ tarihini yazmamak. m.342/2-ç bu tarihi dilekçenin zorunlu içeriği sayar.
• Kesinlik sınırını yanlış tarihe göre ölçmek. Ek m.1/2 uyarınca esas alınan tutar, davanın açıldığı tarihteki tutardır.
• Katılma yoluyla başvuruyu gözden kaçırmak. Süreyi kaçıran taraf da cevap dilekçesiyle istinafa katılabilir (m.348).
• Her kaldırma kararını temyiz edilebilir sanmak. m.353/1-a kararları kesindir (m.362/1-g).

Beyan ile istinaf dilekçesi hazırlamak

Beyan'da ilk derece kararını ve dosyadaki dilekçeleri web editörüne yüklersiniz; PDF, UDF, DOCX ve görseller desteklenir, taranmış belgeler OCR'dan geçer. Talimatınızı yazarsınız; tür seçmek zorunlu değildir, sistem türü belgelerden tespit eder. Kanun yolu dosyasında tespit edilen tür belgelerdeki işaretlerle çelişirse, taslağa geçmeden önce türü size onaylatır. Taslak, 10,8 milyon karar üzerinde yapılan emsal aramasıyla künyeli dayanaklarla hazırlanır ve DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır. Son hukuki denetim, Av.K. m.34 gereği sizdedir.