Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi Örneği: TTK m.595, Noter ve Genel Kurul Onayı

Limited şirket hisse devir sözleşmesi örneği ararken ilk bilinmesi gereken şey, bu sözleşmenin tek başına pay devrini tamamlamadığıdır: TTK m.595 devri noter onaylı yazılı sözleşme + genel kurul onayı biçiminde iki basamağa böler, m.594 ve m.598 ise pay defteri kaydı ve ticaret sicili tescilini ekler. Basamaklardan biri atlanınca ortaya para ödenmiş ama ortak olunamamış bir durum çıkar ve o uyuşmazlık, sözleşmeye yazılmayan bir hükümle değil kanunla çözülür. Aşağıda önce zorunlu şekli, sonra onay mekanizmasını, vergisel sonuçları ve madde madde bir iskeleti veriyoruz.

Hukuki Çerçeve: Esas Sermaye Payı ve TTK m.595'in Şekil Şartı

Limited şirkette ortaklık hakkı "esas sermaye payı" ile temsil edilir; anonim şirketteki gibi kıymetli evrak niteliğinde bir hisse senedi yoktur, bu yüzden pay elden ele ciro ile geçmez. TTK m.595/1'e göre esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. "Devir borcunu doğuran işlem" ibaresi ön sözleşmeyi ve satış vaadini de kapsar: noter onaysız bir "hisse satış vaadi" ile ileride devir yapmaya zorlamak mümkün değildir.

Aynı fıkra sözleşmenin zorunlu içeriğini de sayar. Şirket sözleşmesinde ek ödeme veya yan edim yükümlülüğü varsa, rekabet yasağı ağırlaştırılmış ya da tüm ortakları kapsayacak biçimde genişletilmişse, önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına ilişkin koşullar devir sözleşmesinde belirtilir. Bu kayıtların amacı devralanın paya bağlı yükümlülükleri bilerek girmesidir; şirket sözleşmesini okumadan hazırlanan bir devir sözleşmesi bu yüzden eksik doğar. Rekabet yasağının içeriği için rekabet yasağı sözleşmesi örneğimize bakabilirsiniz.

Noter işlemi vekil aracılığıyla da yapılabilir; vekâletnamede pay devri yetkisinin açıkça yazılı olması gerekir. Vekâletname düzenlenmesi için vekâletname rehberimize bakınız.

Genel Kurul Onayı: Sebepsiz Ret ve Üç Aylık Sessizlik

TTK m.595/2 uyarınca şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse esas sermaye payının devri için ortaklar genel kurulunun onayı şarttır ve devir bu onayla geçerli olur. Noter onaylı sözleşme, genel kurul kararına kadar taraflar arasında bir borç doğurur ama devralanı ortak yapmaz. Maddenin devamı onay mekanizmasını şöyle kurar:

• Şirket sözleşmesinde başka türlü düzenlenmemişse genel kurul sebep göstermeksizin onayı reddedebilir (m.595/3).
• Şirket sözleşmesiyle devir tamamen yasaklanabilir (m.595/4). Yasak varsa ya da onay reddedilmişse, devretmek isteyen ortağın haklı sebeple çıkma hakkı saklıdır (m.595/5).
• Şirket sözleşmesinde devir yasaklanmış olmasa bile, devralanın ödeme gücü şüpheli görülür ve istenen teminat verilmezse genel kurul onayı reddedebilir (m.595/6).
• Başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul reddetmediği takdirde onayı vermiş sayılır (m.595/7).

Onay kararı, şirket sözleşmesinde ağırlaştırılmış bir nisap yoksa TTK m.620'deki olağan çoğunlukla, yani toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğuyla alınır. Pay devrinin sınırlandırılması, yasaklanması ya da kolaylaştırılmasına ilişkin şirket sözleşmesi değişikliği ise m.621'deki önemli kararlar arasındadır ve temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun birlikte bulunmasını gerektirir. Devir onayı için başvuru tarihini belgeleyin: üç aylık sürenin başlangıcı odur.

Onay şartının bir istisnası vardır. Esas sermaye payı miras, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya icra yoluyla geçmişse tüm hak ve borçlar genel kurul onayına gerek olmaksızın iktisap edene geçer; şirket, iktisabın öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde payın geçtiği kişiyi onaylamayı reddedebilir (m.596).

Pay Defteri ve Ticaret Sicili: Otuz Günlük Tescil

TTK m.594 uyarınca şirket, ortakların ad ve adreslerini, her ortağın sahip olduğu esas sermaye payının sayısını, esas sermaye paylarının devirlerini ve geçişlerini, itibarî değerlerini, gruplarını ve paylar üzerindeki intifa ve rehin haklarını pay defterine yazar. Defter kaydı devri geçerli kılan bir işlem değil, onun sonucudur; ancak ortaklık sıfatının şirkete karşı ileri sürülmesinde ve kâr payı ödemesinde pratik olarak belirleyicidir.

Tescil m.598'de düzenlenir: esas sermaye paylarının geçişlerinin tescil edilmesi için şirket müdürleri ticaret siciline başvurur. Başvurunun otuz gün içinde yapılmaması hâlinde ayrılan ortak, adının bu paylarla ilgili olarak silinmesi için ticaret siciline başvurabilir; bunun üzerine sicil müdürü, şirkete iktisap edenin adının bildirilmesi için süre verir. Sicil kaydına güvenen iyiniyetli kişilerin güveni korunur. Devreden için otuz günlük süre bir emniyet supabıdır: şirket tescili sürüncemede bırakırsa üçüncü kişilere karşı ortak görünmeye devam eder ve kamu borçlarında bu görünüş pahalıya mal olur.

Devir Bedeli, Beyanlar ve Kamu Borçları

Sözleşmenin ticari kısmı bedel, ödeme planı ve beyanlardır. Bedel taksitle ödeniyorsa devrin bedelin tamamının ödenmesine bağlanması tartışmalıdır; genel kurul onayıyla devir tamamlanır ve sonrası alacak takibidir. Bedel alacağı için açılacak dava TTK m.4 uyarınca ticari davadır ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olduğu için TTK m.5/A gereği dava şartı arabuluculuğa tabidir; bu yüzden bedelin tamamını kapanışta banka aracılığıyla almak, ya da bakiye için kefil veya rehin istemek daha güvenlidir. Kefalet kurgusu için kefalet sözleşmesi örneğimize bakabilirsiniz.

Beyan ve tekeffül maddesi şirketin borçlarını devralana görünür kılar. Devralan, devirden önceki döneme ait vergi ve SGK borçlarını sözleşmede devredene bırakabilir; ancak bu kayıt yalnız taraflar arasında hüküm doğurur. 6183 sayılı Kanun m.35 uyarınca ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi hâlinde payı devreden ve devralan, devir öncesine ait kamu alacaklarının ödenmesinden payları oranında müteselsilen sorumludur; iç ilişkideki rücu kaydı idareye karşı ileri sürülemez. Bu yüzden devir öncesinde vergi dairesi ve SGK borcu yoktur yazılarının alınması ve sözleşmeye eklenmesi olağan bir kapanış şartıdır.

Vergi boyutunda iki nokta doğrulanmıştır: Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tablonun IV/16 numaralı fıkrası anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin pay devirlerine ilişkin düzenlenen kağıtları damga vergisinden istisna tutar. Gerçek kişi ortağın devir kazancı ise GVK mükerrer m.80 kapsamında değer artışı kazancıdır ve limited şirket payları için elde tutma süresine bağlı bir istisna öngörülmemiştir; devredenin vergi danışmanıyla kapanış öncesinde konuşması gerekir. Müzakere aşamasında paylaşılan mali tablolar için gizlilik sözleşmesi örneğimiz kullanılabilir.

Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi Örneği

Aşağıdaki iskelet noterde onaylanacak metindir; şirket sözleşmesindeki özel kayıtlar 5. maddeye işlenir.

Kapanış belgeleri sözleşmeyle aynı gün düzenlenmelidir: onay için genel kurul çağrısı ya da tüm ortakların katıldığı çağrısız toplantı tutanağı, pay defteri kaydı ve sicil başvurusu.

Şirket kurmadan, ortak bir amaç için emek veya sermaye birleştiren kişilerin ilişkisi ise tüzel kişiliği olmayan bir yapıdır; bu yapı için adi ortaklık sözleşmesi yazımıza bakın.

Sık Yapılan Hatalar

• Noter onayı olmadan "adi yazılı" sözleşmeyle bedeli ödeyip devri tamamlanmış saymak; şekil eksikliği devri geçersiz kılar.
• Genel kurul onayını almadan devralanı ortak gibi işlemlere sokmak; devir onayla geçerli olur.
• Şirket sözleşmesini okumadan m.595/1'deki zorunlu kayıtları boş bırakmak; devralan sonradan ek ödeme veya rekabet yasağıyla karşılaşır.
• Onay başvurusunun tarihini belgelememek; üç aylık sessizlik süresi oradan işler.
• Tescili şirkete bırakıp otuz günlük süreyi takip etmemek; devreden sicilde ortak görünmeye devam eder.
• Kamu borçlarını yalnız iç ilişkide düzenleyip borcu yoktur yazısı almamak; 6183 m.35 müteselsil sorumluluk doğurur.
• Bedelin tamamını devirden önce ödeyip genel kurulun reddi hâlinde iade mekanizması yazmamak.
• Devir kazancının gelir vergisi sonucunu kapanıştan sonra öğrenmek.

Beyan ile Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi Hazırlamak

Beyan'da sözleşme üretmek için belge yüklemek zorunlu değildir: tarafları, şirketi, devredilen pay adedini ve bedel koşullarını talimat olarak yazmanız yeterlidir; şirket sözleşmesini ve son sicil gazetesini PDF, UDF, DOCX ya da görsel olarak yüklerseniz taslak m.595/1'deki zorunlu kayıtları oradan çıkarır. Karşı taraftan gelen hazır bir devir sözleşmesini "Belge İnceleme" inceler ve her bulguyu metne çapalar. Çıktı DOCX, PDF veya UDF olarak alınır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.