Avukatlık Ücret Sözleşmesi Örneği: Av.K. m.163-164, Yüzde 25 Tavanı ve Başarı Ücreti

Avukatlık ücret sözleşmesi örneği hazırlanırken serbestlik alanı ile kanuni sınırlar birbirinden ayrılmalıdır: 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.163 sözleşmenin serbestçe düzenleneceğini söyler, ama aynı Kanun'un m.164'ü tavanı, tabanı ve yasak ücret biçimlerini emredici olarak koyar. Uygulamada uyuşmazlıkların büyük bölümü sözleşmenin hiç yazılmamasından, işin kapsamının belirsiz bırakılmasından ya da azil ve istifa hâlinin düzenlenmemesinden çıkar. Aşağıda önce sınırları, sonra bu sınırlara uygun bir sözleşme iskeletini veriyoruz.

Hukuki Çerçeve: Av.K. m.163 ve m.164

m.163 üç kural koyar:

• Avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir; belli bir hukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsaması gerekir.
• Yazılı olmayan anlaşmalar genel hükümlere göre ispatlanır. Yazılı şekil geçerlilik şartı değildir, ama ücret yazılı kararlaştırılmamışsa m.164/4'teki belirleme usulüne düşülür.
• Ücret tavanını aşan sözleşmeler tavan miktarında geçerlidir; ifa edilmiş sözleşmenin geçersizliği ileri sürülemez.

m.164 ücretin kendisini düzenler:

1. Avukatlık ücreti, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade eder.
2. Yüzde yirmi beşi aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi ücret olarak kararlaştırılabilir.
3. Bu tür sözleşmeler, dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamaz.
4. Ücret kararlaştırılmamışsa, yazılı sözleşme yoksa, sözleşme belirsiz veya tartışmalıysa ya da ücret hükmü geçersiz sayılmışsa; değeri parayla ölçülebilen işlerde asgari ücret tarifesinin altında olmamak koşuluyla, davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğine göre ilamın kesinleştiği tarihteki müddeabihin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında bir ücret belirlenir; parayla ölçülemeyen işlerde tarife uygulanır. Tarife altında ücret kararlaştırılamaz; ücretsiz iş alınması baro yönetim kuruluna bildirilir.
5. Dava sonunda kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir; iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.

Ücret sözleşmesi ile vekaletname ayrı belgelerdir: vekaletname temsil yetkisini, sözleşme ücret ve iş kapsamını kurar. Vekaletnamenin çıkarılması için vekaletname rehberimize bakabilirsiniz.

Başarıya Bağlı Ücret ve Yüzde 25 Tavanı

Kanun başarıya bağlı ücreti yasaklamaz; sınırlar. m.164/2 kapsamında "kazanılan miktarın yüzde X'i" biçimindeki ücret geçerlidir, ancak:

• Oran, dava veya hükmolunacak şeyin değerinin yüzde 25'ini aşamaz. Aşan kısım kendiliğinden tavana iner (m.163).
• Yüzde ücret, m.164/4'teki taban kuralını devre dışı bırakmaz; dava kaybedildiğinde dahi ücretin tarifenin altına düşmemesi için sözleşmede asgari sabit bir tutar ya da "kaybedilirse tarife ücreti" kaydı yazılmalıdır.
• Para dışındaki mal ve haklar (taşınmaz, hisse, fikri hak) üzerinde aynen pay kararlaştırılamaz (m.164/3). Tapu iptal davasında "taşınmazın dörtte biri avukata ait olacaktır" kaydı bu yasağa girer; doğrusu taşınmazın değerinin belirli yüzdesinin para olarak ödenmesidir.
• m.47, avukatın el koyduğu işlere ait çekişmeli hakları edinmesini ve edinilmesine aracılık etmesini, işin sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle yasaklar; bu yasak avukatın ortaklarını ve yanında çalıştırdığı avukatları da kapsar.

Başarı ücretinin hangi anda muaccel olacağı (karar tarihi, kesinleşme, fiili tahsil) sözleşmede yazılmazsa uyuşmazlık çıkar. Uygulamada kesinleşme veya tahsil anına bağlamak ve tahsil edilemeyen kısım için ne olacağını açıkça düzenlemek gerekir.

Ücretin Kapsamı, Giderler ve Ödeme Planı

Sözleşmenin en çok ihmal edilen bölümü kapsam maddesidir. m.163 "belli bir hukuki yardım" arar; bu nedenle ilk derece, istinaf, temyiz, icra takibi ve karşı dava ayrı ayrı kapsama alınmalı ya da açıkça dışarıda bırakılmalıdır. Aksi hâlde "dava" sözcüğünün kanun yollarını kapsayıp kapsamadığı tartışılır.

Giderler bakımından m.173 açıktır: işin yapılması veya sonucunun alınması için gerekli bütün vergi, resim, harç ve giderler iş sahibinin sorumluluğu altındadır ve ilk istekte avukata veya gerektiği yere ödenir; bu harcamaların avukat tarafından yapılabilmesi için iş sahibinin yeteri kadar avans vermiş olması gerekir. Sözleşmede giderlerin ücrete dâhil olmadığı, avansın tutarı ve tükenince tamamlanacağı yazılmalıdır.

Diğer düzenlenecek noktalar:

• KDV: Ücretin KDV dâhil mi hariç mi olduğu açıkça yazılır; yazılmazsa uyuşmazlık konusu olur.
• Ödeme takvimi: Peşin, taksitli veya aşamalı (dilekçe, karar, kesinleşme) ödeme; gecikme hâlinde uygulanacak faiz.
• İşin başka avukata verilmesi (m.172): İlk avukatın muvafakatiyle işin başka avukatlarca da takibi hâlinde iş sahibi ilk avukatın ücretinden kısıntı yapamaz.
• Sulh (m.165): Sulh veya her ne suretle olursa olsun taraflar arasında anlaşmayla sonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerde her iki taraf, avukat ücretinin ödenmesi hususunda müteselsil borçlu sayılır.
• Hapis ve rüçhan hakkı (m.166): Avukat, müvekkili tarafından verilen veya onun namına aldığı malları, parayı ve sair değerleri ücreti ve giderleri ödeninceye kadar alıkoyabilir.

Sürekli danışmanlık ilişkisi için ayrı bir kurgu gerekir; bunun için danışmanlık sözleşmesi örneğimize bakınız.

Azil, İstifa ve Ücretin Akıbeti: m.174

m.174 iki hâli düzenler:

• Üzerine aldığı işi haklı bir sebep olmaksızın takipten vazgeçen avukat hiçbir ücret isteyemez ve peşin aldığı ücreti geri vermek zorundadır.
• Avukatın azli hâlinde ücretin tamamı verilir; şu kadar ki avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücretin ödenmesi gerekmez.

Yargıtay uygulamasında azlin haklı olup olmadığı belirleyicidir: haksız azilde akdi ücret ile karşı taraf vekalet ücretinin tamamı istenebilir; haklı azilde ise ücret talebi kabul görmez. Bu nedenle sözleşmeye azil ve istifa hâlinde ücretin nasıl hesaplanacağı (yapılan iş oranında, aşama bazlı) yazılmalı, bildirimlerin noter veya elektronik tebligatla yapılacağı kararlaştırılmalıdır. Azil ve istifa bildirimlerinin biçimi için ihtarname rehberimize bakabilirsiniz.

Uyuşmazlıkta Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk

Ücret alacağı davasında görev, müvekkilin sıfatına göre belirlenir. Yargıtay uygulamasında iş sahibi hukuki yardımı mesleki veya ticari amacı dışında alan bir gerçek kişiyse avukatlık sözleşmesi tüketici işlemi sayılır ve uyuşmazlık tüketici mahkemesinde görülür; 6502 sayılı Kanun m.73/A uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Alacak, tüketici hakem heyetine başvuru sınırının altındaysa yol hakem heyeti başvurusudur. Müvekkil işi ticari işletmesiyle ilgili olarak yaptırmışsa genel hükümlere göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir; dilekçe kurgusu için alacak davası dilekçesi yazımıza bakınız.

Sözleşmeye yazılacak yetki kaydı, tüketici sıfatındaki müvekkil bakımından bağlayıcı olmaz; bunu bilerek yazın.

Avukatlık Ücret Sözleşmesi Örneği

Sık Yapılan Hatalar

• Sözleşmeyi hiç yazmamak; ücret bu durumda m.164/4'e göre merci tarafından belirlenir ve avukatın emeği tartışma konusu olur.
• Kapsamı "dava" diye bırakıp istinaf ve temyizin dâhil olup olmadığını yazmamak.
• Başarı ücretini yüzde 25'in üzerinde yazmak; fazlası düşer ama sözleşmenin tamamı tartışmaya açılır.
• Taşınmaz veya hisse üzerinde aynen pay kararlaştırmak (m.164/3 yasağı).
• Dava kaybedilirse ücretin tamamen iade edileceğini yazmak; tarife tabanı ihlal edilir.
• Giderleri ücrete dâhil sanmak veya avans maddesi koymamak (m.173).
• Azil ve istifa hâlinde ücretin nasıl hesaplanacağını düzenlememek.
• Karşı taraf vekalet ücretinin avukata ait olduğunu (m.164/5) sözleşmede ayrıca yazmamak.
• KDV'nin dâhil mi hariç mi olduğunu belirtmemek.

Beyan ile Avukatlık Ücret Sözleşmesi Hazırlamak

Beyan'da sözleşme üretmek için belge yüklemek zorunlu değildir: tarafları, işin kapsamını, sabit ve başarı ücretini, ödeme takvimini talimat olarak yazmanız taslak için yeterlidir; mevcut bir sözleşme veya vekaletname varsa PDF, UDF, DOCX ya da görsel olarak yükleyebilirsiniz. Karşı tarafın gönderdiği hazır bir ücret sözleşmesini "Belge İnceleme" madde madde denetler ve her bulguyu metne çapalar. Çıktı DOCX, PDF veya UDF olarak alınır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.