İşçilik Alacakları Arabuluculuk Başvuru Dilekçesi: Dava Şartı, Süreler ve Örnek

İşçilik alacakları arabuluculuk başvuru dilekçesi, iş davasının kapısını açan belgedir: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca işçi alacağı ve tazminatı talepleri için arabulucuya başvurmadan dava açılamaz ve başvuruda yazılmayan alacak kalemi ileride dava konusu yapılamaz. Bu yüzden form, çoğu büroda sanıldığı gibi "adı, adresi ve konuyu yaz" düzeyinde bir işlem değil, dava dilekçesinin talep sonucunu önceden kuran bir metindir. Aşağıda dava şartının kapsamını, yetkili büroyu, süre zincirini, formun içeriğini ve sürecin sonunda ne yapılacağını ele alıyoruz.

Dava Şartının Kapsamı: 7036 m.3

7036 s.K. m.3/1'e göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Kapsama giren tipik kalemler şunlardır:

• Kıdem ve ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, ayrımcılık tazminatı
• Ücret, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri
• Yıllık ücretli izin alacağı, prim ve ikramiye alacakları
• İşverenin işçiden istediği alacaklar (ihbar tazminatı, cezai şart, eğitim gideri)
• İşe iade talebi

m.3/3 iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davalarını kapsam dışında tutar; bu davalar doğrudan açılır. Hizmet tespiti davası da sigortalılığın tespitine ilişkin olduğundan uygulamada dava şartı dışında kabul edilir. İş kazası tazminatının kurgusu için iş kazası tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz.

Başvurmadan dava açılırsa mahkeme, 6325 s.K. m.18/A-2 uyarınca herhangi bir işlem yapmaksızın davayı dava şartı yokluğundan usulden reddeder. Ret kararı kesinleştikten sonra arabulucuya başvurulup yeniden dava açılabilir; ancak arada geçen süre işçinin aleyhine işler.

Yetkili Arabuluculuk Bürosu

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne. Karşı taraf, büronun yetkisine en geç ilk toplantıda yerleşim yeri ve işyerine ilişkin belgeleri sunarak itiraz edebilir; arabulucu yetkiyi kendiliğinden inceleyemez. İtiraz hâlinde dosya sulh hukuk mahkemesine gönderilir, mahkeme harç alınmaksızın dosya üzerinden en geç bir hafta içinde yetkili büroyu kesin olarak belirler. Yetki itirazı kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulur ve yetkisiz büroya başvuru tarihi, yetkili büroya başvuru tarihi sayılır (6325 m.18/A-8).

Uygulamada başvuru üç yoldan yapılır: büroya elden dilekçe veya form vermek, UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik başvuru ya da e-Devlet üzerinden Arabuluculuk Portalı. Vekil aracılığıyla yapılan başvuruda arabuluculuk yetkisini de içeren vekâletname sunulur; genel vekâletname örneği için vekâletname rehberimize bakınız.

Arabulucu, komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden büro tarafından belirlenir; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşmışsa o arabulucu görevlendirilir (6325 m.18/A-5).

Süreler: Üç Hafta, Zamanaşımı ve Son Tutanak

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süreyi en fazla bir hafta uzatabilir (7036 m.3/10; 6325 m.18/A-9). Süre başvuru tarihinden değil, arabulucunun görevlendirildiği tarihten işler.

Sürecin zamanaşımına etkisi başvurunun en önemli sonucudur: arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (7036 m.3/17; 6325 m.18/A-15). Zamanaşımı sınırındaki bir alacakta başvuru tarihi bu yüzden belgelenmelidir; büronun başvuru kayıt tarihi ve UYAP alındısı saklanır. Kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacaklarının zamanaşımı süreleri için işçilik alacakları rehberimize bakabilirsiniz.

Arabulucu; taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması, anlaşma ya da anlaşamama hâllerinde faaliyeti sona erdirir ve son tutanağı düzenleyerek büroya bildirir. Bu tutanak dava dilekçesinin zorunlu ekidir: 7036 m.3/2 uyarınca davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu onaylı örneğini dava dilekçesine ekler; eklemezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, süre içinde sunulmazsa dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın usulden reddedilir.

Başvuru Dilekçesinin İçeriği: Kalemler Tek Tek Yazılır

Başvuru formunun asgari içeriği başvuran ve karşı tarafın kimlik ve iletişim bilgileri, uyuşmazlığın konusu ve varsa vekil bilgisidir. Başvuran taraf, kendisine ve elindeyse karşı tarafa ait her türlü iletişim bilgisini büroya verir; büro resmî kayıtlardan iletişim bilgisi araştırmaya da yetkilidir (6325 m.18/A-6). Ancak asıl dikkat isteyen bölüm uyuşmazlık konusudur.

Yargıtay uygulamasında dava şartı, arabuluculuk başvurusunda gösterilen uyuşmazlık konusu ile sınırlı olarak gerçekleşmiş sayılır. Başvuruda yalnız "kıdem ve ihbar tazminatı" yazılmış, dava dilekçesinde buna fazla mesai ve yıllık izin de eklenmişse, eklenen kalemler bakımından dava şartı yerine getirilmemiş kabul edilir ve o kalemler usulden reddedilir. Bu yüzden:

1. Her alacak kalemini adıyla yazın: kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti, ödenmeyen ücret, prim, ikramiye.
2. Tutar yazmak zorunlu değildir; ancak yazılırsa gerçekçi olmalıdır. Uygulamada arabuluculukta belirtilen tutarın, dava aşamasındaki talep bakımından bağlayıcı sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır; tutar yazacaksanız "ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere" kaydını ekleyin.
3. İş ilişkisinin temel olgularını kısaca verin: işe giriş ve çıkış tarihi, görev, son ücret, fesih biçimi. Bu bilgiler arabulucunun ilk toplantıyı verimli yürütmesini sağlar.
4. İşverenin unvanını ticaret sicilindeki gibi yazın; alt işveren-asıl işveren ilişkisi varsa ikisini de karşı taraf gösterin. İşe iade talebinde anlaşma için her iki işverenin birlikte katılması ve iradelerinin birbirine uygun olması gerekir (7036 m.3/15).

Ücret, fazla mesai ve tatil alacaklarının hesabı için fazla mesai alacağı rehberimize bakabilirsiniz.

Toplantı ve Sonuç: Anlaşma Belgesi veya Son Tutanak

Görüşmeler, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucuyu görevlendiren büronun bağlı olduğu adalet komisyonunun yetki alanında yürütülür; taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir, işveren yazılı yetkilendirdiği çalışanını da gönderebilir (7036 m.3/18). Çevrim içi toplantı uygulamada yaygındır ve arabulucunun kabulüne bağlıdır.

Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi düzenlenir ve kalemler tek tek yazılır. İşçilik alacaklarında anlaşma belgesinin ibraname gibi işlev gördüğünü unutmayın: belgede yer alan kalemler için yeniden dava açılamaz. Bu yüzden anlaşmada "tüm işçilik alacakları" gibi genel ifadelerden kaçının, yalnız görüşülen kalemleri yazın ve ödeme tarihini, banka bilgisini, gecikme hâlinde ne olacağını belirtin. İbranamenin şekil şartları için ibraname rehberimize bakabilirsiniz.

Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir. İş mahkemesinde açılacak davada görevli mahkeme iş mahkemesi (7036 m.5), yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir (7036 m.6). İşe iade talebi için son tutanaktan itibaren iki haftalık dava süresi vardır (4857 s.K. m.20/1); alacak davalarında böyle bir özel süre yoktur, genel zamanaşımı işlemeye devam eder. İşe iade sürecinin tamamı için işe iade davası rehberimize bakınız.

Sık Yapılan Hatalar

• Alacak kalemlerini tek tek yazmamak; formda anılmayan kalem davada usulden reddedilir.
• Karşı tarafı ticaret unvanıyla değil marka adıyla yazmak; yanlış tarafa karşı yapılan başvuru dava şartını karşılamaz.
• Alt işveren ilişkisinde asıl işvereni başvuruya eklememek.
• Zamanaşımı sınırındaki alacakta başvuru tarihini belgelememek.
• İlk toplantıya mazeretsiz katılmamak ve yargılama giderinin yarısını üstlenmek.
• Anlaşma belgesine görüşülmeyen kalemleri de kapsayan genel ibra ifadesi yazmak.
• Son tutanağın aslını veya onaylı örneğini dava dilekçesine eklememek.
• İşe iadede son tutanaktan itibaren iki haftalık süreyi kaçırmak.

Beyan ile Arabuluculuk Başvuru Dilekçesi Hazırlamak

Beyan'ın editörüne iş sözleşmesini, fesih bildirimini, bordroları ve SGK hizmet dökümünü PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyip talimat olarak alacak kalemlerini yazmanız yeterlidir; taranmış belgeler OCR ile okunur, tür belgelerden tespit edilir. Taslak, her kalemi ayrı ayrı sayan bir uyuşmazlık konusu bölümüyle hazırlanır ve DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır. Son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.