Temyiz Dilekçesi Örneği: HMK m.361-373 ve CMK m.286-303 Usulü

Temyiz dilekçesi örneği aranırken çoğu kez gözden kaçan şey, hukuk ve ceza temyizinin iki ayrı usul rejimi olduğudur: süreler bugün ikisinde de iki hafta olsa da sürenin başlangıcı, dilekçenin verileceği yer, sebep gösterme zorunluluğu ve Yargıtay'ın inceleme sınırı farklıdır. Bu yazıda önce HMK m.361-373'teki hukuk temyizini, sonra CMK m.286-303'teki ceza temyizini ele alıyor, ardından bir hukuk temyiz dilekçesi iskeleti veriyoruz. İstinaf aşamasının kurgusu için istinaf dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz; temyiz, o aşamanın üstüne kurulur.

Hukuk Temyizi: Hangi Kararlar Temyiz Edilebilir?

HMK m.361/1 uyarınca bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Davada haklı çıkmış taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz edebilir (m.361/2); örneğin talebi kabul edilmiş ama gerekçesi ileride başka bir davada aleyhine kullanılabilecek taraf.

Temyiz edilemeyen kararlar m.362'de sayılır ve dilekçe yazılmadan önce bu liste taranmalıdır:

• Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin kararlar (m.362/1-a). Kanundaki tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; karar tarihindeki güncel sınırı kontrol edin.
• Kira ilişkisinden doğan ve değeri itibarıyla temyiz edilebilen alacak davaları ile üç aylık kira tutarı temyiz sınırının üzerinde olan diğer kira davaları hariç, m.4'te gösterilen ve özel kanunlarla sulh hukuk mahkemesinin görevine verilen davalar (m.362/1-b).
• Yargı çevresindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi hakkındaki kararlar ile yargı yeri belirlenmesi (c), çekişmesiz yargı işleri (ç), soybağı sonucu doğurmayan nüfus kaydı düzeltmeleri (d), davanın nakline ilişkin kararlar (e), geçici hukuki korumalar (f) ve m.353/1-a kapsamındaki kaldırma kararları (g).

Kısmi dava açılmışsa kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir; alacağın tamamı dava edilmişse asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü sınırı geçmeyen tarafın temyiz hakkı yoktur, ancak karşı taraf temyiz ederse o da cevap dilekçesiyle temyiz edebilir (m.362/2).

7589 sayılı Kanunla eklenen m.362/3, bölge adliye mahkemesinin istinafı kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında verdiği kararlar için ayrı bir ölçü koyar: kararın kabul edilen ya da reddedilen kısmı m.341/2'deki parasal sınırın üzerindeyse karar temyiz edilebilir. Birinci fıkradaki temyiz sınırının altında kalan yeni kararla ilk derece kararı arasındaki fark bu sınırı geçmiyorsa ya da yeni karar yalnız yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse temyiz yolu kapalıdır. Anayasa Mahkemesi de m.362/1-a'yı 26/2/2026 tarihli kararıyla istinafın kabulü hâli yönünden iptal etmişti; kamulaştırma bedeli davaları yönünden ayrı iptal 20/10/2026'da yürürlüğe girer.

Hukuk Temyizinde Süre, Harç ve Dilekçenin Verileceği Yer

Süre, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır (m.361/1). Dilekçe kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine, Yargıtay bozması üzerine hüküm veren ilk derece mahkemesine yahut temyiz edenin bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilebilir; başka mahkemeye verilmişse temyiz defterine kaydolunur ve durum derhâl kararı temyiz edilen mahkemeye bildirilir (m.365). Temyiz edene ücretsiz bir alındı belgesi verilir.

İstinafa ilişkin m.343-349 ve m.352, temyizde kıyasen uygulanır (m.366). Bu gönderme dört pratik sonuç doğurur:

1. Harç ve giderler dilekçe verilirken ödenir; eksikse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır (m.344).
2. Süre geçtikten sonra verilen veya kesin karara ilişkin dilekçe kararı veren mahkemece reddedilir; ret kararına karşı iki hafta içinde başvurulabilir (m.346).
3. Dilekçe kendisine tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı bulunmasa veya süreyi geçirmiş olsa bile cevap dilekçesiyle katılma yoluyla temyiz edebilir; asıl başvuran feragat ederse veya başvurusu esasa girilmeden reddedilirse katılma yoluyla başvuru da düşer (m.348).
4. İlam tebliğinden önce temyiz hakkından feragat edilemez (m.349).

UYAP üzerinden gönderilecek dilekçe ve eklerinin biçimi için UYAP e-dilekçe rehberimize bakabilirsiniz; süre hesabında elektronik gönderim tarihi esas alınır.

Hukuk Temyiz Dilekçesinin Unsurları

Temyiz dilekçeyle yapılır ve dilekçeye karşı taraf sayısı kadar örnek eklenir (m.364/1). m.364/2'de sayılan unsurlar şunlardır:

• Temyiz eden ile karşı tarafın davadaki sıfatları, ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve adresleri; varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri.
• Temyiz edilen kararın hangi bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinden verildiği, tarihi ve sayısı; bozma üzerine verilen yeni kararın veya direnme kararının hangi mahkemeye ait olduğu, tarihi ve sayısı.
• İlamın temyiz edene tebliğ edildiği tarih.
• Kararın özeti.
• Temyiz sebepleri ve gerekçesi.
• Duruşma istenmesi hâlinde bu istek.
• Temyiz edenin veya vekilinin imzası.

Dilekçe temyiz edenin kimliğini, imzasını ve temyiz olunan kararı yeteri kadar belli edecek kayıtları taşıyorsa diğer şartlar eksik olsa bile reddolunmaz (m.364/3). Bu esneklik sebep bölümünü boş bırakmayı haklı kılmaz; Yargıtay tarafların ileri sürdüğü sebeplerle bağlı olmasa da (m.369/1) incelemeyi yönlendiren bölüm sebeplerdir.

Sebepleri m.371'deki bozma nedenlerine göre kurgulayın: hukukun veya sözleşmenin yanlış uygulanması, dava şartlarına aykırılık, delillerin kanuni sebep olmaksızın kabul edilmemesi, karara etki eden yargılama hatası veya eksikliği. Her sebebin altına dosyadaki somut belgeyi ve bölge adliye mahkemesi kararının ilgili paragrafını yazın.

Yargıtay İncelemesi ve Sonuçları

Temyiz kararın icrasını durdurmaz; İİK m.36 uyarınca icranın geri bırakılması istenebilir, nafaka kararlarında ise geri bırakma kararı verilemez. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (m.367).

Yargıtay incelemeyi dosya üzerinde yapar. Tüzel kişiliğin feshi, genel kurul kararlarının iptali, evlenmenin butlanı, boşanma, velayet, soybağı ve kısıtlama davaları ile duruşma sınırını aşan alacak ve ayın davalarında taraflardan biri temyiz veya cevap dilekçesinde duruşma istemişse duruşma günü belirlenir; tebliğ ile duruşma günü arasında en az iki hafta bulunur ve tebligat gideri verilmemişse istek dikkate alınmaz (m.369/2). Duruşma sınırı da her yıl güncellenir.

İnceleme sonunda üç ihtimal vardır:

1. Onama (m.370): Yargıtay uygunluk gerekçesini gösterir; kanunun olaya uygulanmasında hata varsa ve yeniden yargılama gerekmiyorsa kararı düzelterek onayabilir; gerekçe yanlışsa gerekçeyi değiştirerek onar.
2. Bozma (m.371): m.371'deki dört sebepten biriyle, gerekçe göstererek, kısmen veya tamamen.
3. Bozma sonrası (m.373): başvurunun esastan reddi kararı bozulmuşsa dosya ilk derece mahkemesine, bölge adliye mahkemesinin düzelterek veya yeniden verdiği karar bozulmuşsa o mahkemeye gider. Mahkeme bozmaya uyabilir ya da direnebilir; direnme kararı temyiz edilirse inceleme kararına direnilen dairece öncelikle yapılır, daire direnmeyi yerinde görmezse dosya Hukuk Genel Kuruluna gider ve Genel Kurul kararına uymak zorunludur (m.373/5-7).

Temyiz talebinin kötüniyetle yapıldığı anlaşılırsa m.329 hükümleri uygulanır (m.368); kanun yararına temyiz ise yalnız Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılabilir ve kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz (m.363).

Ceza Temyizi: CMK m.286 Sınırı ve İstisnaları

Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir (CMK m.286/1). m.286/2'de sayılan kararlar ise temyiz edilemez; en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar (a) ve bu cezaları artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları (b).
• Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin kararlar (c).
• Kanunda üst sınırı iki yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararı; ilk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve m.272/3 kapsamı dışındaki mahkûmiyetler hariç (d).
• On yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda ilk derece beraat kararlarına ilişkin esastan ret kararları (g); düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri kararları (h).

m.286/3 bu sınırların istisnasını getirir: hakaretin üçüncü fıkrası, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, Cumhurbaşkanına hakaret, silahlı örgüt gibi sayılan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu ve Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'ndaki belirli suçlarda, karar ikinci fıkra kapsamında olsa bile temyiz edilebilir.

Temyiz ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır; bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır (m.288). m.289'daki hâllerde (mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi, yasaklı hâkimin katılması, gerekçesizlik, savunma hakkının sınırlanması, hukuka aykırı delile dayanma ve diğerleri) dilekçede gösterilmemiş olsa da hukuka kesin aykırılık var sayılır.

Ceza Temyizinde Süre ve Sebep Gösterme Zorunluluğu

Temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır; beyan tutanağa geçirilir ve hâkime onaylattırılır (m.291/1). Tutuklu sanık hakkında m.263 hükmü saklıdır. Süresi içinde yapılan temyiz hükmün kesinleşmesini engeller (m.293/1).

Hukuk temyizinden en önemli fark sebep zorunluluğudur: temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır ve sebep ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (m.294). Cumhuriyet savcısı temyiz isteğinin sanık yararına mı aleyhine mi olduğunu açıkça belirtir. Eskiden sebep gösterilmeyen başvuruda ek dilekçe verilmesine imkân tanıyan m.295 yürürlükten kaldırılmıştır; sebepsiz dilekçe Yargıtayca reddedilir (m.298). "Süre tutum" dilekçesi verip gerekçeli kararı bekleme alışkanlığı bu yüzden risklidir: süre gerekçeli kararın tebliğiyle başladığından, sebepleri içeren tek dilekçe o tebliğden sonra iki hafta içinde verilmelidir.

Süre geçtikten sonra yapılan, temyiz edilemeyecek hükme ilişkin ya da hakkı olmayanın yaptığı başvuru hükmü veren mahkemece reddedilir; temyiz eden, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'dan karar verilmesini isteyebilir, ancak hükmün infazı bu nedenle ertelenemez (m.296). Dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf iki hafta içinde cevap verebilir; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesi aleyhe görüş içeriyorsa ilgililere tebliğ olunur ve iki hafta içinde cevap verilebilir (m.297).

Yargıtay hükmü, temyiz başvurusunda gösterilen ve hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle bozar; bozma sebepleri ilamda ayrı ayrı gösterilir ve dilekçede açıklanmamış diğer aykırılıklar da ilamda yer alır (m.302). m.303'teki hâllerde (beraat veya düşme gerekmesi, madde numarasının yanlış yazılması, lehe kanun, hesap hatası gibi) Yargıtay davanın esasına hükmedebilir veya aykırılığı düzeltebilir. Esas hakkındaki savunmanın kurgusu ve delil tartışması için ceza davasında savunma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz; temyiz dilekçesi o savunmanın hukuki yönünü süzerek yeniden kurar.

Temyiz Dilekçesi Örneği (Hukuk)

Aşağıdaki iskelet HMK m.364'ün unsurlarına göre kurulmuştur. Ceza temyizinde başlık "Yargıtay İlgili Ceza Dairesine gönderilmek üzere [Bölge Adliye Mahkemesi] [ ]. Ceza Dairesine" olur, "tebliğ tarihi" hükmün gerekçesiyle tebliğ tarihidir ve sebepler bölümü m.288-289'a göre yazılır.

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi kararın öğrenildiği günden değil, tebliğ tarihinden hesaplamamak; cezada gerekçesiz kısa kararın tebliğini başlangıç sanmak.
• Ceza temyizinde sebepsiz "süre tutum" dilekçesi verip sebepleri sonraya bırakmak; m.295 yürürlükte değildir.
• m.362 kesinlik sınırını karar yılının güncel tutarıyla kontrol etmemek; kısmi davada sınırı alacağın tamamına göre belirlememek.
• Harç ve tebligat giderini eksik yatırmak; bir haftalık kesin süre kaçırılırsa başvuru yapılmamış sayılır.
• Sebepleri "karar usul ve yasaya aykırıdır" cümlesiyle geçiştirmek; m.371'deki dört sebebe göre somutlaştırmamak.
• Duruşma istemini dilekçeye yazıp tebligat giderini yatırmamak; istek dikkate alınmaz.
• Aile hukuku ve taşınmaz ayni hak kararlarının kesinleşmeden icra edilemeyeceğini müvekkile anlatmamak.

Beyan ile Temyiz Dilekçesi Hazırlamak

Beyan'ın web editörüne bölge adliye mahkemesi kararını, ilk derece kararını ve istinaf dilekçenizi PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyip hangi sebeplere dayanmak istediğinizi talimat olarak yazarsınız; taslak kararın ilgili paragraflarına atıfla ve emsal aramasıyla desteklenerek hazırlanır. Çıktı DOCX, PDF veya UDF olarak alınır ve UYAP'a yüklenmeye hazırdır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.