İşe İade Davası Dilekçesi: Süreler, Arabuluculuk ve Talep Sonucu

İşe iade davası dilekçesi, 4857 sayılı İş Kanunu m.18-21 ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3'ün birlikte okunmasını gerektirir: dilekçe ancak arabuluculuk tamamlandıktan sonra ve kısa süreler içinde verilebilir, talep sonucu ise kanunun saydığı kalemlerle sınırlıdır. Aşağıda iş güvencesinin kapsamını, süre zincirini, ispat dağılımını ve dilekçenin bölüm bölüm kurgusunu ele alıyoruz.

İş Güvencesinin Kapsamı: m.18 Şartları

İşe iade talebi yalnız iş güvencesi kapsamındaki işçiye açıktır. 4857 s.K. m.18'e göre şu şartlar birlikte aranır:

1. İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa sayı, bu işyerlerindeki toplam işçi sayısına göre belirlenir (m.18/4).
2. İşçinin en az altı aylık kıdemi. Kıdem, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır ve m.66'daki süreler dikkate alınır. Yer altı işlerinde kıdem şartı aranmaz.
3. İş sözleşmesinin belirsiz süreli olması. Sözleşmenin niteliği tartışmalıysa önce bu soru çözülmelidir; sözleşme türleri için iş sözleşmesi örneğimize bakabilirsiniz.
4. İşçinin, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya işyerinin bütününü yöneten ve işe alma ile işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili olmaması (m.18/son).

Bu şartlar dilekçede ayrı ayrı ve belgeyle gösterilmelidir. İşçi sayısı tartışmalıysa işyerine ait SGK kayıtlarının celbi istenir; kıdem için hizmet dökümü eklenir.

Kanun ayrıca geçerli sebep sayılmayan hâlleri örnekleyerek sayar (m.18/3): sendika üyeliği ve sendikal faaliyet, işyeri sendika temsilciliği, haklarını takip için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak; ırk, renk, cinsiyet, medeni hâl, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler; m.74'teki sürelerde işe gelmemek; hastalık veya kaza nedeniyle bekleme süresi içindeki geçici devamsızlık. Fesih bu nedenlerden birine dayanıyorsa dilekçede bunu açıkça ileri sürün; çünkü ispat yükü bu noktada yer değiştirir.

Fesih Bildiriminin Usulü: m.19 Denetimi

m.19'a göre işveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle, hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan belirsiz süreli sözleşme feshedilemez; m.25/II kapsamındaki haklı nedenle fesih hakkı saklıdır.

Dilekçede usul ile esası ayırmak işinizi kolaylaştırır:

• Usul: Bildirim yazılı mı, sebep somut mu ("performans düşüklüğü" gibi genel ifadeler yeterli değildir), savunma istendi mi?
• Esas: Gösterilen sebep gerçek mi, fesih son çare olarak mı başvuruldu, aynı durumdaki diğer işçilere nasıl davranıldı?

Bildirimde hiç sebep gösterilmemesi, m.20/1 uyarınca başlı başına dava sebebidir.

Süreler: Arabuluculuk, Son Tutanak ve Dava

İşe iade davasının en sık kaybedildiği yer esas değil süredir. 7036 s.K. m.3/1 uyarınca işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Süre zinciri 4857 s.K. m.20/1'de şöyle kurulur:

1. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulur.
2. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süreyi en fazla bir hafta uzatabilir (7036 m.3/10).
3. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı sürede özel hakeme de götürülebilir.
4. Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılmışsa dava usulden reddedilir; ret kararı resen tebliğ edilir ve kesinleşen ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.

Uygulamada bu süreler hak düşürücü kabul edilir. Takvimi fesih bildiriminin tebliğ tarihinden kurun; müvekkilin son çalıştığı günden değil.

Son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenmek zorundadır. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; süre içinde sunulmazsa dava, dilekçe karşı tarafa tebliğe çıkarılmadan usulden reddedilir (7036 m.3/2).

İspat Yükü ve Delil Stratejisi

m.20/2 açıktır: feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi feshin başka bir sebebe (sendikal neden, hamilelik, şikâyet başvurusu gibi) dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Bu dağılım dilekçenin kurgusunu belirler. Geçerli sebebin yokluğunu uzun uzun ispata çalışmak yerine:

• İşverenin bildirimde gösterdiği sebebi aynen aktarın ve neden geçerli olmadığını somut vakıalarla karşılayın.
• Gerçek sebebin başka olduğunu iddia ediyorsanız bunu ayrı bir başlıkta, delilleriyle ileri sürün; ispat yükü o başlıkta sizdedir.
• İşverenin elindeki belgelerin (özlük dosyası, performans değerlendirmeleri, savunma istem yazısı, ihtarlar, işyeri kayıtları) ibrazını isteyin.

Tanık listesini dilekçede isimle bildirin ve her tanığın hangi vakıa için dinletileceğini yazın.

İşe İade Davası Dilekçesi Nasıl Kurulur?

Dilekçe HMK m.119'un genel unsurlarını taşır; işe iadeye özgü olarak şu bölümler bulunmalıdır:

• Başlık ve görev: Görevli mahkeme iş mahkemesidir (4857 m.20/1; 7036 m.5). Yetkili mahkeme, davalının dava tarihindeki yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir (7036 m.6/1); bu kurala aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.
• Arabuluculuk bilgisi: Büro, dosya numarası ve son tutanak tarihi.
• İş ilişkisi: Giriş tarihi, görev, son ücret ve yan haklar, işyerindeki işçi sayısı.
• Fesih: Bildirimin tarihi, tebliğ şekli, gösterilen sebep ve savunmanın alınıp alınmadığı.
• Geçersizlik gerekçesi: Usul ve esas ayrı başlıklarda.
• Deliller ve hukuki sebepler.
• Talep sonucu: Aşağıdaki kalemler ayrı ayrı yazılmalıdır.

Talep sonucu kalemleri

m.21 mahkemeye birden fazla şeyi birlikte belirleme görevi verir:

1. Feshin geçersizliğinin tespiti ve işçinin işe iadesi.
2. İşçinin başvurusuna rağmen işveren bir ay içinde işe başlatmazsa ödenecek, en az dört en çok sekiz aylık ücret tutarındaki işe başlatmama tazminatı.
3. Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmayan süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar.
4. Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.

m.21/4 uyarınca mahkeme, tazminat ile boşta geçen süre alacağını dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. Bu nedenle son ücreti ve yan hakları dilekçede rakamla yazın. Tazminatın dört ile sekiz ay arasında nerede belirleneceği takdire bağlıdır; takdiri etkileyecek somut olguları (kıdem, fesih sebebinin niteliği) dilekçede gösterin.

Karardan Sonra: On İş Günü ve Bir Ay

Dava kazanıldığında süre bu kez işçinin aleyhine işlemeye başlar. m.21/6 uyarınca işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnız geçerli feshin sonuçlarından sorumlu olur. Başvuru yapılırsa işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa işe başlatmama tazminatı doğar.

Başvurunun tarihini ispatlanabilir bir yöntemle yapın. İşçi işe başlatılırsa peşin ödenen bildirim süresi ücreti ile kıdem tazminatı, boşta geçen süre alacağından mahsup edilir; başlatılmazsa ve bildirim süresi verilmemişse o sürenin ücreti ayrıca ödenir (m.21/5). Kıdem ve ihbar tazminatının hesabı için işçilik alacakları rehberimize bakabilirsiniz.

Kanun yolu bakımından m.20/3 davanın ivedilikle sonuçlandırılacağını ve istinaf başvurusu hâlinde bölge adliye mahkemesinin kesin karar vereceğini öngörür. İstinaf dilekçesinin genel kurgusu için istinaf rehberimize bakınız.

Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa m.21/7 uyarınca işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatılmama hâlinde ödenecek tazminatın parasal miktarı tutanakta belirlenmek zorundadır; aksi hâlde anlaşma sağlanamamış sayılır. m.21'in ilk üç fıkrası sözleşmeyle değiştirilemez.

Sık Yapılan Hatalar: Kontrol Listesi

• Bir aylık süreyi fesih bildiriminin tebliğinden değil, son çalışılan günden hesaplamak.
• Son tutanağın aslını veya onaylı örneğini dilekçeye eklememek.
• Belirli süreli sözleşmeyle çalışan işçi için sözleşmenin niteliğini tartışmadan işe iade istemek.
• İşçi sayısını yalnız bir işyeri üzerinden saymak; aynı işkolundaki diğer işyerlerini atlamak.
• İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre alacağını talep sonucunda ayrı kalemler olarak yazmamak.
• Son ücreti ve yan hakları rakamla göstermemek.
• Kesinleşmeden sonraki on iş günlük başvuru süresini müvekkile yazılı olarak bildirmemek.
• İşveren vekili istisnasını hiç tartışmamak; bu itiraz çoğu dosyada davalıdan gelir.

Beyan ile İşe İade Dilekçesi Taslağı

Beyan'ın web editörüne fesih bildirimini, arabuluculuk son tutanağını ve bordroları PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyebilirsiniz; taranmış belgeler OCR ile okunur. Talimatınızı yazarsınız; tür seçmek zorunlu değildir, sistem türü belgelerden tespit eder. Taslak, 10,8 milyon karar üzerinde yapılan emsal aramasıyla künyeli dayanaklarla hazırlanır ve DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır. Son hukuki denetim, Av.K. m.34 gereği avukattadır.