Hizmet Tespiti Davası Dilekçesi: 5510 m.86/9, Beş Yıllık Süre ve İspat

Hizmet tespiti davası dilekçesi, işçilik alacağı dilekçelerinden farklı bir mantıkla yazılır: burada bir para alacağı değil, belirli bir dönemde belirli bir işyerinde sigortalı sayılması gereken bir çalışmanın tespiti istenir ve davanın kamu düzenine ilişkin niteliği hem süreleri hem ispat kurallarını değiştirir. Beş yıllık hak düşürücü sürenin nereden işlediği, arabuluculuk ve SGK ön başvurusunun neden aranmadığı ve dilekçeye hangi tanıkların yazılacağı, dosyanın kaderini belirleyen üç sorudur. Aşağıda sırayla ele alıyoruz.

Hukuki Dayanak: 5510 s.K. m.86/9

Davanın dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86/9'dur: aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurarak alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.

Hüküm, hizmet akdine tabi çalışanları, yani 5510 m.4/1-a kapsamındaki sigortalıları ilgilendirir. Üç tipik durum bu davaya konu olur: hiç bildirilmemiş çalışma, geç bildirilmiş giriş tarihi ve eksik bildirilmiş gün sayısı ya da ücret. Dilekçede hangisinin istendiği açıkça yazılmalıdır; çünkü talep sonucu "tespit"in içeriğini (başlangıç ve bitiş tarihi, gün sayısı, ücret) belirler.

Yargıtay uygulamasında bu dava sosyal güvenlik hakkının kamu düzenine ilişkin niteliğinden dolayı özel bir özenle yürütülür: mahkeme taraflarca getirilen delillerle bağlı kalmaz, resen araştırma yapar; davadan feragat ya da davalının kabulü tek başına sonuç doğurmaz. Bu yüzden dilekçedeki delil listesi, mahkemenin kendiliğinden yapacağı araştırmaya yön veren bir harita gibi hazırlanmalıdır.

Beş Yıllık Hak Düşürücü Süre ve İstisnaları

Süre zamanaşımı değil hak düşürücü süredir; mahkeme resen dikkate alır, davalı ileri sürmese de uygulanır ve durması ya da kesilmesi söz konusu olmaz. Başlangıcı çalışmanın bittiği gün değil, hizmetin geçtiği yılın sonudur: 2020 yılının Mart ayında biten bir çalışma için süre 31.12.2020'den itibaren işler ve 31.12.2025'te dolar. Kesintili çalışmalarda her dönem kendi yılının sonundan hesaplanır; dilekçede dönemleri ayrı ayrı yazmak bu yüzden gereklidir.

Yargıtay uygulaması sürenin uygulanmayacağı hâlleri geliştirmiştir. Ortak mantık, çalışmanın Kurumca bilinir olduğu durumlarda sigortalının süreyle sınırlanamayacağıdır. Başlıcaları:

• İşe giriş bildirgesinin süresinde Kuruma verilmiş olması,
• Çalışmanın ücret bordrosu, aylık prim ve hizmet belgesi gibi işveren belgeleriyle Kuruma bildirilmiş ama primlerin eksik yatırılmış olması,
• Müfettiş veya denetmen tutanağıyla çalışmanın tespit edilmiş olması,
• Aynı dönem için kesinleşmiş bir mahkeme kararının bulunması.

Bu belgelerden biri varsa dilekçede süre savunmasına karşı önceden yazılmalı ve belge eklenmelidir; süre itirazı çoğu dosyada davalının ilk savunmasıdır.

Arabuluculuk ve SGK Ön Başvurusu Aranmaz

7036 s.K. m.3/1, dava şartı arabuluculuğu kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalar için öngörür. Hizmet tespiti bir alacak ya da tazminat davası değildir ve bu sayımda yer almaz; Yargıtay uygulamasında da hizmet tespitinde arabuluculuk dava şartı aranmaz. Aynı kanunun m.4/1 hükmü, sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce Kuruma başvuruyu zorunlu kılarken hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti taleplerini açıkça bu zorunluluğun dışında tutar.

Kurumun rolü ihbar üzerinden kurulur: m.4 uyarınca zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebiyle işveren aleyhine açılan davalar Kuruma resen ihbar edilir; ihbar üzerine davalı yanında ferî müdahil olarak katılan Kurum, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabilir ve kesinleşen kararı uygulamakla yükümlüdür. Dilekçede Kurumun davalı olarak gösterilmesi yerine ihbar talebi yazılır; SGK'nın kanun yoluna gitme yetkisi, dosyanın işverenle sulh yoluyla kapatılamayacağı anlamına gelir.

Dikkat edilecek nokta talep birleştirmesidir. Aynı dönem için ücret, fazla mesai veya kıdem tazminatı da isteniyorsa bu talepler arabuluculuğa tabidir ve Yargıtay uygulamasında hizmet tespiti davasıyla birlikte görülmez, ayrılır. İşçilik alacakları için önce arabulucuya gidin; başvuru dilekçesi için arabuluculuk başvuru rehberimize, alacak kalemleri için kıdem ve ihbar tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.

Görev, Yetki ve Taraflar

• Görev: İş mahkemesi (7036 m.5); iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
• Yetki (7036 m.6): Davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesi; davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri. Bu kurallara aykırı yetki sözleşmesi geçersizdir.
• Davalı: Çalışmanın geçtiği dönemdeki işveren. İşyeri devredilmişse devreden ve devralan işverenlerin birlikte davalı gösterilmesi, işveren tüzel kişi feshedilmişse ihyası gerekir; işveren gerçek kişi ölmüşse mirasçıları davalıdır.
• Davacı: Sigortalı; ölmüşse hak sahipleri.

Dilekçenin genel unsurları HMK m.119'a göre kurulur; unsurlar için dava dilekçesi rehberimize bakınız.

İspat: Bordro Tanığı, Kayıtlar ve Ücret

Davanın ispatı özel bir şekle bağlı değildir; tanık dinlenebilir. Ancak Yargıtay uygulamasında yalnız tanık beyanıyla, özellikle yalnız yakın akraba ya da aynı durumdaki davacıların beyanıyla hüküm kurulması yeterli görülmez. Mahkemenin resen yapacağı araştırmaya dilekçe şu kalemleri hazırlar:

1. İşyeri kayıtları: Kurumdan işyeri sicil dosyası, dönem bordroları ve işe giriş-çıkış bildirgeleri; işverenden ücret bordroları, puantaj, vardiya çizelgeleri ve işyeri giriş kayıtları.
2. Bordro tanıkları: Aynı dönemde işyerinde çalıştığı Kuruma bildirilmiş kişiler. Adları bilinmiyorsa dönem bordrolarının celbi ve bordroda görünenlerin resen tanık olarak dinlenmesi istenir.
3. Komşu işyeri tanıkları: Aynı iş kolunda ya da aynı adreste faaliyet gösteren işyerlerinin kayıtlı çalışanları.
4. Dolaylı belgeler: Banka hesabına yapılan ücret ödemeleri, işyeri e-posta ve yazışmaları, servis ve yemek listeleri, iş kazası veya sağlık kayıtları, vergi ve belediye kayıtlarında işyerinin faal olduğu dönem.

Ücret, tespit hükmünün bir parçasıdır; çünkü prime esas kazanç ona göre belirlenir. Ücretin iddia edilen tutarda olduğu yazılı belgeyle ispatlanamazsa Yargıtay uygulamasında meslek odası ve sendika ücret araştırması yapılır, sonuç alınamazsa asgari ücret esas alınır. Dilekçede iddia edilen ücreti ve dayanağını (banka kayıtları, emsal ücret) baştan yazın. Fazla mesai gibi çalışma süresine bağlı alacaklar bu davada tespit edilmez; onlar için fazla mesai alacağı rehberimize bakınız.

Hizmet Tespiti Davası Dilekçesi Örneği

Sık Yapılan Hatalar

• Beş yıllık süreyi işten ayrılma gününden hesaplamak; süre hizmetin geçtiği yılın sonundan işler.
• Süre istisnasına dayanak olan işe giriş bildirgesi ya da bordroyu dilekçeye eklememek.
• SGK'yı davalı göstermek; doğru yol Kuruma ihbar talebidir.
• Dönemleri tek bir aralık olarak yazmak; kesintili çalışmalarda her dönem ayrı tespit ve ayrı süre hesabı ister.
• Ücreti yazmamak veya dayanaksız yüksek yazmak; ispatlanamayan ücret asgari ücrete çekilir.
• Yalnız akraba tanık bildirmek; bordro ve komşu işyeri tanığı istemeyi unutmak.
• Kıdem, ihbar ve fazla mesai alacaklarını aynı dilekçede istemek; bu talepler arabuluculuğa tabidir ve ayrılır.
• İşyeri devrini araştırmadan yalnız son işvereni davalı göstermek.

Beyan ile Hizmet Tespiti Davası Dilekçesi Hazırlamak

SGK hizmet dökümünü, varsa iş sözleşmesini, banka dekontlarını ve işyeri yazışmalarını Beyan'ın web editörüne PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyip talimatınızı yazarsınız; taranmış belgeler OCR ile okunur ve taslak, tespiti istenen dönemi, süre hesabını ve tanık listesini ayrı başlıklarda kurar. Çıktı DOCX, PDF veya UDF olarak alınır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.