İtirazın İptali Davası Dilekçesi Örneği: İİK m.67, Bir Yıl ve İcra İnkâr Tazminatı

İtirazın iptali davası dilekçesi, ilamsız icra takibine yapılan itirazla duran takibi yeniden işler hâle getirmenin ana yoludur ve İİK m.67'nin üç unsurunu birlikte taşımak zorundadır: itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmış olmak, alacağın varlığını genel hükümlere göre ispat etmek ve talep edilmişse yüzde yirmi icra inkâr tazminatına dayanak oluşturmak. Aşağıda dava şartlarını, itirazın kaldırılması yoluyla karşılaştırmayı, görev-yetki ve arabuluculuk kapılarını, tazminatın koşullarını ve dilekçenin bölüm bölüm kurgusunu ele alıyoruz.

Hukuki Çerçeve: İİK m.67 Ne Söyler?

Genel haciz yoluyla takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Alacaklının önünde iki yol vardır: icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek (m.68 vd.) ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak (m.67). İkincisi, alacağın kanunda sayılan belgelere dayanmadığı, borçlunun borcun esasına itiraz ettiği veya kesin hüküm istendiği hâllerde tek yoldur.

m.67/1'e göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Maddenin ikinci fıkrası tazminatı düzenler: borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, ret veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir.

Davanın konusu alacağın kendisi değil, itirazın iptalidir; ancak mahkeme alacağın varlığını ve miktarını tam yargılamayla inceler. Karar, itiraz edilen kısım için takibin devamını sağlar ve alacağın varlığı bakımından kesin hüküm oluşturur. Borçlunun aynı alacak için sonradan açacağı olumsuz tespit davası bu hükme takılır; borçlu cephesi için menfi tespit davası dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Dava Şartları

Dilekçede dört şart ayrı ayrı gösterilmelidir:

1. Geçerli bir ilamsız takip: Takip talebi, ödeme emri ve tebligat usulüne uygun olmalıdır. Takip iptal edilmiş veya düşmüşse iptali istenecek bir itiraz kalmaz.
2. Süresinde yapılmış bir itiraz: Borçlu yedi günlük sürede itiraz etmiş ve takip durmuş olmalıdır. İtirazın kapsamı (borcun tamamı, bir kısmı, faiz, imza) dilekçede aynen yazılır; dava yalnız itiraz edilen kısım için açılır.
3. Bir yıllık süre: Süre, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren işler ve hak düşürücüdür; mahkeme resen gözetir. Tebliğ tarihi icra dosyasındaki tebliğ mazbatasından okunur; UYAP üzerinden yapılan tebligatlarda elektronik tebliğ tarihi esas alınır.
4. Hukuki yarar: Alacaklının takibi sürdürmekte yararı bulunmalıdır. Bir yıl geçmişse itirazın iptali istenemez; alacaklı ancak genel hükümlere göre alacak davası açabilir ve bu davada icra inkâr tazminatı istenemez. Alacak davasının kurgusu için alacak davası dilekçesi örneğimize bakın.

Borçlunun itirazının nasıl hazırlandığını bilmek, iptal davasının stratejisini belirler; itiraz tarafının bakış açısı için icra takibine itiraz dilekçesi yazımıza göz atın.

İtirazın Kaldırılması mı, İtirazın İptali mi?

İki yol birbirinin alternatifidir ve seçim delil durumuna göre yapılır:

• İtirazın kaldırılması (m.68): İcra mahkemesinde, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde istenir. Alacak; imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilmiş bir senede, resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde verdiği bir belgeye ya da kanunda sayılan diğer belgelere dayanmalıdır. İnceleme dar ve belgeye bağlıdır, tanık dinlenmez; karar kesin hüküm oluşturmaz.
• İtirazın iptali (m.67): Genel mahkemede, bir yıl içinde, her türlü delille (tanık, bilirkişi, ticari defterler, yazışmalar) açılır. Yargılama uzundur ancak sonuç kesin hükümdür ve icra inkâr tazminatına imkân verir.

Elinizde m.68 anlamında belge yoksa ya da borçlu borcun doğumunu tartışıyorsa itirazın iptali tek gerçekçi yoldur. Belge varsa bile kesin hüküm ve tazminat isteniyorsa iptal davası tercih edilebilir; iki yol aynı anda yürütülmez. Kambiyo senedine dayalı takipte itiraz rejimi farklıdır; bkz. kambiyo senedine itiraz dilekçesi.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Dava genel hükümlere göre görüldüğünden görev, takip konusu alacağın doğduğu hukuki ilişkiye göre belirlenir:

• Para alacağında kural asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2).
• İki tarafın da tacir olduğu ve ticari işletmeyle ilgili alacakta ya da TTK m.4'te sayılan mutlak ticari davalarda asliye ticaret mahkemesi.
• İşçi-işveren ilişkisinden doğan alacakta iş mahkemesi.
• Tüketici işleminden doğan alacakta tüketici mahkemesi.
• Kira ilişkisinden doğan alacakta, dava değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesi (HMK m.4).

Yetki de genel kurallara göredir: davalının yerleşim yeri mahkemesi (HMK m.6) ile sözleşmeden doğan alacaklarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi (HMK m.10). Takibin yapıldığı icra dairesinin yeri, tek başına bu davada yetki doğurmaz; dilekçede HMK'daki bağlantı noktası açıkça yazılmalıdır.

Dava değeri, itiraz edilen kısım ile takip tarihine kadar işlemiş faizin toplamıdır; nispi harç bu değer üzerinden yatırılır.

Arabuluculuk Kapısı: Hangi Alacakta Dava Şartı?

İtirazın iptali davasının alacağın niteliğine göre dava şartı arabuluculuğa tabi olduğu dört alan vardır:

• Ticari alacak: TTK m.5/A, 1/9/2023'ten itibaren yürürlükteki hâliyle, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğa başvuruyu dava şartı sayar. Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; süre en fazla iki hafta uzatılabilir.
• İşçilik alacağı: 7036 s.K. m.3 uyarınca işçi veya işveren alacağı ve tazminatı talepli davalarda arabuluculuk dava şartıdır.
• Tüketici uyuşmazlığı: 6502 m.73/A, tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda aynı şartı getirir; hakem heyeti kapsamındaki uyuşmazlıklar dışarıdadır.
• Kira ilişkisi: 6325 m.18/B uyarınca, ilamsız tahliye hükümleri hariç, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuğa tabidir.

6325 m.18/A uyarınca davacı, son tutanağın aslını veya arabulucu onaylı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır; eklenmezse bir haftalık kesin süre verilir, sunulmazsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez; ancak bir yıllık süreyi arabuluculuk bitiminden değil, itirazın tebliğinden hesaplayıp süreç için pay bırakmak güvenli yoldur.

İcra İnkâr Tazminatı: Talep ve Likidite

Tazminat kendiliğinden hükmedilmez; talep şarttır ve talep dilekçenin sonuç bölümünde açıkça yazılmalıdır. Yargıtay uygulamasında tazminata hükmedilebilmesi için alacağın likit olması, yani miktarının borçlu tarafından hesaplanabilir ve belirli olması aranır. Fatura, sözleşme ve cari hesap ekstresine dayanan bir alacak likittir; bilirkişi incelemesiyle ancak belirlenebilen, tarafların anlaşmazlığa düştüğü bir miktarda tazminata hükmedilmez.

Oran hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden az olamaz; mahkeme bundan yüksek bir oran takdir edebilir. Tazminat, alacağın takip tarihindeki itiraz edilen kısmı üzerinden hesaplanır. Aynı fıkra alacaklıya da yöneliktir: takibinde haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı, borçlunun talebi üzerine aynı oranda tazminata mahkûm edilir; bu nedenle şüpheli miktarlarda takip başlatmadan önce belgeleri gözden geçirin. Takibin güvence altına alınması için ihtiyati haciz talebi davayla birlikte istenebilir.

İtirazın İptali Davası Dilekçesi Örneği

Sık Yapılan Hatalar

• Bir yıllık süreyi itirazın icra dairesine verildiği tarihten değil, alacaklıya tebliğinden hesaplamak gerekirken tarihi dosyadan doğrulamamak.
• Ticari alacakta arabulucuya başvurmadan dava açmak; son tutanağı dilekçeye eklememek.
• Dava değerini takibin tamamı üzerinden yazmak; yalnız itiraz edilen kısım dava konusudur.
• İcra inkâr tazminatını sonuç bölümünde açıkça talep etmemek.
• Likit olmayan, bilirkişiyle belirlenecek bir alacakta tazminat beklemek.
• Görevli mahkemeyi alacağın niteliğine bakmadan her hâlde asliye hukuk olarak yazmak.
• Belge yeterliyken altı aylık itirazın kaldırılması yolunu değerlendirmeden uzun yargılamaya girmek.
• Takip tarihinden sonraki faizi talep sonucunda göstermemek.

Beyan ile İtirazın İptali Dilekçesi Hazırlamak

Beyan'ın web editörüne takip talebini, ödeme emrini, itiraz dilekçesini, faturaları ve arabuluculuk son tutanağını PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyebilirsiniz; taranmış belgeler OCR ile okunur. Talimatınıza itiraz edilen kısmı ve tebliğ tarihini yazmanız yeterlidir; tür seçmek zorunlu değildir, sistem türü belgelerden tespit eder. Taslak DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.