El Atmanın Önlenmesi Davası Dilekçesi Örneği: TMK m.683, Kal ve Ecrimisil

El atmanın önlenmesi davası dilekçesi, TMK m.683/2'deki tek cümleye dayanır: malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebilir. Uygulamada müdahalenin men'i olarak anılan bu dava, zilyetlik kaybedilmeden süren müdahaleyi durdurur ve genellikle yapının kaldırılması (kal) ile haksız işgal tazminatı (ecrimisil) talepleriyle birlikte açılır. Aşağıda dava şartlarını, taraf sıfatını, görev ve kesin yetkiyi, delil düzenini, birlikte istenebilecek talepleri ve dilekçenin kurgusunu ele alıyoruz.

Hukuki Çerçeve: Mülkiyet Hakkının Koruyucu Davası

TMK m.683/1 malike, hukuk düzeninin sınırları içinde malı üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi verir. İkinci fıkra bu yetkiyi iki davayla korur:

• İstihkak davası: Malın zilyetliği tamamen kaybedilmişse, malı haksız elinde bulundurana karşı geri alma davası.
• El atmanın önlenmesi davası: Malik zilyetliğini tamamen kaybetmemiş olsa da, mülkiyet hakkını kısmen kısıtlayan, süren ya da tekrarlanma tehlikesi taşıyan her türlü haksız müdahaleye karşı açılan dava.

Tapulu taşınmazda malikin dava dayanağı tapu kaydıdır; istihkak yerine el atmanın önlenmesi, tapu kaydı geçerliyken zilyetliğe yapılan müdahaleyi durdurmak için yeterlidir. Müdahale şekilleri çeşitlidir: sınırı aşan duvar veya yapı, taşınmaza girilerek ekilip biçilmesi, geçit veya yol olarak kullanılması, kiracının sözleşme dışı bölümü işgal etmesi, paydaşlardan birinin ortak taşınmazı tek başına kullanması.

Zilyetliğe dayalı koruma (TMK m.981 vd.) ayrı ve süreli bir yoldur: gasp ve saldırıdan doğan dava hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer (m.984). Mülkiyete dayalı el atmanın önlenmesi ise bu süreye bağlı değildir; tapulu taşınmaz malikinin tercihi bu yüzden m.683'tür.

Dava Şartları ve Taraflar

Dilekçede üç unsur ayrı ayrı gösterilmelidir:

1. Davacının mülkiyet hakkı: Tapu kaydı ile ispat edilir; tapu kaydı davacı adına değilse önce tapu iptal ve tescil davası gündeme gelir. Paylı mülkiyette paydaşlardan her biri, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasını diğer paydaşları temsilen sağlayabilir (TMK m.693/3); üçüncü kişinin el atmasına karşı tek paydaş dava açabilir. Elbirliği mülkiyetinde ise mirasçıların birlikte hareket etmesi ya da miras ortaklığına temsilci atanması gerekir.
2. Haksız bir el atma: Müdahalenin hukuki bir dayanağı (kira, irtifak, izin, mahkeme kararı) yoksa haksızdır. Davalının kusuru aranmaz; iyiniyetli olması davayı düşürmez, yalnız ecrimisilin hesabını etkileyebilir.
3. Müdahalenin sürmesi veya tekrarlanma tehlikesi: Sona ermiş ve tekrarlanma ihtimali bulunmayan bir müdahale için önleme kararı verilmez; bu hâlde yalnız tazminat kalır.

Davalı, taşınmaza fiilen el atan kişidir. Müdahale kiracı eliyle yapılıyorsa kiracı; kiracının davranışı kiraya verenin talimatına dayanıyorsa kiraya veren de davalı gösterilir. Yapı davalı tarafından değil onun murisi tarafından yapılmışsa bugünkü fiili kullanıcı davalıdır. Davalının yanlış seçilmesi sıfat yokluğundan ret sebebidir; keşiften önce fiili durumu yerinde tespit ettirmek bu riski azaltır.

Görev ve Kesin Yetki

Görevli mahkeme, dava değerine bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalara bakan asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Yetki HMK m.12'de kesin olarak düzenlenmiştir: taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Birden fazla taşınmaz varsa taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da dava açılabilir (m.12/3). Kesin yetki dava şartıdır; mahkeme resen gözetir ve yetki sözleşmesiyle değiştirilemez.

Dava değeri, el atılan bölümün değeri üzerinden hesaplanır; ecrimisil istenmişse o tutar eklenir ve nispi harç buna göre yatırılır. Müdahalenin sürmesi telafisi güç zarar doğuruyorsa (inşaatın ilerlemesi, ağaçların kesilmesi) dava dilekçesiyle birlikte HMK m.389 uyarınca tedbir istenir; şartlar ve teminat için ihtiyati tedbir talep dilekçesi yazımıza bakın.

Kal ve Ecrimisil: Birlikte İstenen Talepler

Kal (yıkım): Haksız el atma bir duvar, bina veya tesis yoluyla gerçekleşmişse el atmanın önlenmesi kararı tek başına fiili durumu değiştirmez; yapının yıkılıp kaldırılması ayrıca istenir. TMK m.722/3 arazi malikine, rızası olmaksızın yapılan yapıda kullanılan malzemenin, gideri yapıyı yaptırana ait olmak üzere sökülüp kaldırılmasını isteme hakkı verir. Davalının savunmasında m.725 gündeme gelebilir: taşkın yapıyı iyiniyetle yapan kimse, zarar gören malik taşmayı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde itiraz etmemişse ve durum haklı gösteriyorsa, uygun bir bedel karşılığında taşan kısım için irtifak hakkı kurulmasını veya o arazi parçasının mülkiyetinin devrini isteyebilir. Bu nedenle taşkın yapıya karşı yazılı itirazı gecikmeden yapmak ve dilekçede itiraz tarihini göstermek kal talebini korur.

Ecrimisil: Haksız işgal süresi için istenen tazminattır; Yargıtay uygulamasında kötüniyetli zilyedin ödeyeceği bu bedel, taşınmazın işgal döneminde getirebileceği kira geliri ölçüsünde belirlenir ve dava tarihinden geriye doğru beş yıl ile sınırlı hesaplanır. Paydaşlar arasında ecrimisil için ayrıca intifadan men koşulu aranır: davacı paydaşın, taşınmazdan yararlanma isteğini davalıya bildirmiş olması gerekir. Hesap ve şartlar için ecrimisil davası dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Ortak taşınmazda paydaşlar arasındaki uyuşmazlık, kullanımın düzenlenmesi yerine ortaklığın sona erdirilmesini gerektiriyorsa ortaklığın giderilmesi davası ayrı bir yoldur ve 6325 m.18/B uyarınca dava şartı arabuluculuğa tabidir.

Arabuluculuk: Hangi Hâlde Dava Şartı?

6325 m.18/B dört uyuşmazlık grubunda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı sayar: ilamsız tahliye hükümleri hariç kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar; taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar; Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıklar; komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar.

Bu liste el atmanın önlenmesi davasını nitelemeye göre etkiler: talebiniz TMK m.737'deki komşuluk yükümlülüğüne (hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, gürültü, sarsıntı) dayanıyorsa uyuşmazlık komşu hakkından doğar ve arabuluculuk dava şartıdır; kiracının sözleşme dışı bölümü işgali kira ilişkisinden doğar ve yine şart uygulanır. Mülkiyete dayalı, üçüncü kişinin fiziki el atmasına karşı açılan dava ise bu bentlerde sayılmamıştır. Şüpheli nitelemede arabuluculuğa başvurup son tutanağı dilekçeye eklemek, usulden ret riskini ortadan kaldırır (6325 m.18/A).

Deliller: Tapu, Keşif ve Fen Bilirkişisi

Davanın ispatı yerinde inceleme üzerine kurulur:

• Tapu kaydı ve kadastro paftası: Taşınmazın sınırlarını belirler; ada-parsel numaraları dilekçede yazılır.
• Keşif ve fen bilirkişisi: Mahkeme, taşınmazın başında keşif yapar; fen (harita) bilirkişisi el atılan alanı ölçüp krokiye işler. El atılan kısmın metrekaresi ve pafta üzerindeki konumu bu raporla sabitlenir; hüküm bu krokiye atıfla kurulur.
• İnşaat bilirkişisi: Kal talebinde yapının niteliği, yaşı ve yıkım maliyeti; ecrimisilde emsal kira bedeli için ayrıca değerleme bilirkişisi.
• Tanıklar ve fotoğraflar: Müdahalenin başlangıç tarihi ve süresi (ecrimisil dönemi için belirleyicidir).
• Önceki tespit ve ihtar: Noter ihtarı, belediye veya kadastro tespit tutanakları.

Delil listesinde keşif ve bilirkişi incelemesinin açıkça istenmesi ve keşif giderinin yatırılmaya hazır olunduğunun belirtilmesi yargılamayı kısaltır.

El Atmanın Önlenmesi Davası Dilekçesi Örneği

Sık Yapılan Hatalar

• Yetkiyi davalının yerleşim yerine göre yazmak; taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
• Elbirliği mülkiyetinde tek mirasçının, temsilci atanmadan dava açması.
• Kal talebini sonuç bölümünde ayrı bent olarak yazmamak; önleme kararı yapıyı kaldırmaz.
• Taşkın yapıya on beş gün içinde yazılı itiraz etmemek ve m.725 savunmasına kapı açmak.
• Ecrimisil dönemini beş yıldan geriye götürmek ya da paydaşlar arasında intifadan men koşulunu atlamak.
• Keşif ve fen bilirkişisi incelemesini delil listesine yazmamak; el atılan alan krokiye işlenmeden hüküm kurulamaz.
• Fiilen el atan yerine tapu malikini ya da müteahhidi davalı göstermek.
• Komşu hakkına dayalı talepte arabuluculuğa başvurmadan dava açmak.
• Sona ermiş ve tekrarlanma ihtimali olmayan müdahale için önleme kararı istemek.

Beyan ile El Atmanın Önlenmesi Dilekçesi Hazırlamak

Beyan'ın web editörüne tapu kaydını, kadastro paftasını, noter ihtarnamesini ve fotoğrafları PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyebilirsiniz; taranmış belgeler OCR ile okunur. Talimatınıza el atmanın şeklini, başlangıç tarihini ve istediğiniz talepleri (önleme, kal, ecrimisil, tedbir) yazmanız yeterlidir; tür seçmek zorunlu değildir, sistem türü belgelerden tespit eder. Taslak DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.