Cayma Hakkı Bildirimi Örneği: 14 Gün, İstisnalar ve İade Süreci

Cayma hakkı bildirimi örneği aranırken çoğu zaman gözden kaçan nokta, bildirimin tek başına yeterli olduğu ama süresinin ve şeklinin ispat yükünü tüketiciye yüklediğidir: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, cayma için gerekçe aramaz, fakat bildirimin süresinde ve kalıcı bir ortamda yöneltildiğini kanıtlamayı tüketiciden bekler. Aşağıda sürenin başlangıcını, bildirimin şeklini, tarafların iade yükümlülüklerini, istisnaları ve uyuşmazlık yolunu ele alıp hazır bir bildirim iskeleti veriyoruz.

Hukuki Çerçeve: 6502 m.48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği

Kanun m.48/1 mesafeli sözleşmeyi, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, uzaktan pazarlamaya yönelik bir sistem çerçevesinde ve sözleşmenin kurulduğu ana kadar uzaktan iletişim araçlarıyla kurulan sözleşme olarak tanımlar. İnternet sitesi, mobil uygulama, telefon ve pazaryeri platformu üzerinden yapılan satışlar bu kapsamdadır.

Cayma hakkının çekirdeği m.48/4'tedir: tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispatla yükümlüdür; bilgilendirme yapılmamışsa tüketici on dört günle bağlı değildir ve süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.

Ayrıntılar Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ndedir (m.9-15). Sözleşmenin kendisinin nasıl kurulacağı ve ön bilgilendirmenin içeriği için mesafeli satış sözleşmesi örneğimize bakabilirsiniz; bu yazı yalnız cayma tarafını ele alır.

Süre: On Dört Gün Ne Zaman Başlar?

Yönetmelik m.9 sürenin başlangıcını sözleşme türüne göre ayırır:

• Hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu gün.
• Mal teslimine ilişkin sözleşmelerde tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün. Tüketici, sözleşmenin kurulmasından teslime kadar olan sürede de cayabilir (m.9/2).
• Tek sipariş konusu olup ayrı ayrı teslim edilen mallarda son malın, birden fazla parçadan oluşan mallarda son parçanın, düzenli teslim sözleşmelerinde ilk malın teslim alındığı gün (m.9/3).
• Malın satıcı tarafından taşıyıcıya teslimi, tüketiciye teslim sayılmaz (m.9/4).
• Mal teslimi ile hizmet ifasının birlikte yapıldığı sözleşmelerde mal teslimine ilişkin hükümler uygulanır (m.9/5).

Eksik bilgilendirme kuralı m.10'da tekrarlanır ve bir ekleme yapar: bilgilendirme bir yıllık süre içinde gereği gibi yapılırsa on dört günlük süre, bilgilendirmenin yapıldığı günden itibaren işlemeye başlar (m.10/2). Bilgilendirme yükümlülüğü satıcı ve sağlayıcı yanında aracı hizmet sağlayıcıyı da bağlar.

Bildirimin Şekli ve İspat: Yönetmelik m.11

Bildirimin cayma süresi dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile satıcı, sağlayıcı veya aracı hizmet sağlayıcıya yöneltilmesi yeterlidir (m.11/1). Tüketici, Yönetmelik ekindeki formu kullanabileceği gibi cayma kararını bildiren açık bir beyanda da bulunabilir (m.11/2).

Uygulama için üç kural:

1. İspat yükü tüketicidedir (m.11/4). E-posta, platform üzerindeki iade talebi ekranı, kayıtlı elektronik posta ya da noter ihtarı birer kalıcı veri saklayıcısıdır; telefon görüşmesi tek başına ispat aracı değildir. Bildirimi platform üzerinden yapan tüketiciye satıcı ve aracı hizmet sağlayıcı derhal teyit göndermek zorundadır (m.11/2, m.11/5); teyit ekran görüntüsü saklanmalıdır.
2. Sesli iletişim yoluyla yapılan satışlarda satıcı, cayma formunu en geç mal teslimine veya hizmet ifasına kadar tüketiciye göndermek zorundadır (m.11/3).
3. Bildirim tek taraflı bir irade beyanıdır; satıcının kabulüne bağlı değildir. "İade talebiniz onaylanmadı" cevabı cayma hakkını ortadan kaldırmaz, yalnız uyuşmazlığı başlatır.

Bildirim, taraflar arasında sonraki adımların dayanağı olacağı için ihtarname disipliniyle yazılmalıdır; genel kurgu için ihtarname yazım rehberimize bakabilirsiniz.

Cayma Sonrası: Tarafların Yükümlülükleri

Satıcı ve sağlayıcının borcu (m.12): malın iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, teslim masrafları dahil tahsil edilen tüm ödemeler iade edilir; tüketici öngörülenin dışında bir taşıyıcı kullanmışsa süre malın satıcıya ulaşmasıyla başlar (m.12/1). Teslimden önce cayılmışsa ve hizmet sözleşmelerinde süre, bildirimin ulaştığı tarihten itibaren on dört gündür (m.12/2-3). Geri ödeme, tüketicinin satın alırken kullandığı ödeme aracına uygun biçimde, masrafsız ve tek seferde yapılır; kredi kartıyla ödemede kart çıkaran kuruluş, aktarılan tutarı kullanılabilir limite tek seferde ekler (m.12/4). Platform satışlarında aracı hizmet sağlayıcı, bedel satıcıya aktarılmadıkça iadeden müteselsilen sorumludur.

İade masrafı (m.12/5): satıcının ön bilgilendirmede belirttiği taşıyıcıyla gönderilen malın iade masrafı tüketiciye yüklenemez; taşıyıcı hiç belirtilmemişse tüketiciden iade masrafı istenemez; belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi yoksa satıcı malı masrafsız aldırmak zorundadır.

Tüketicinin borcu (m.13): satıcı malı kendisinin geri alacağını teklif etmedikçe tüketici, bildirimi yönelttiği tarihten itibaren on dört gün içinde malı satıcıya veya yetkilendirdiği kişiye geri gönderir. Malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun kullanmışsa ortaya çıkan değişiklikten sorumlu değildir (m.13/2). Ürün ayıplıysa cayma yerine ayıptan doğan seçimlik haklar da kullanılabilir; bu ayrım için ayıplı mal iade dilekçesi yazımıza bakınız.

Cayma hakkı kullanıldığında yan sözleşmeler de kendiliğinden sona erer ve tüketici, m.13/2 dışındaki hâllerde masraf, tazminat veya cezai şart ödemez (m.14). Kredili satışlarda kanunun 30. maddesi saklıdır.

İstisnalar: Cayma Hakkının Kullanılamadığı Sözleşmeler

Yönetmelik m.15/1, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça cayma hakkının kullanılamayacağı sözleşmeleri sayar:

• Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetler (a).
• Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar (b).
• Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar (c).
• Tesliminden sonra ambalaj, bant, mühür gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanlar (ç).
• Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve ayrıştırılması mümkün olmayan mallar (d).
• Koruyucu unsurları açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri (e).
• Abonelik dışında gazete ve dergi gibi süreli yayınlar (f).
• Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve boş zaman değerlendirme hizmetleri (g).
• Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar (ğ).
• Cayma süresi sona ermeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler (h).

Maddeye 2022'de eklenen tescilli araçlar, canlı müzayede ve kurulumu yapılmış mallara ilişkin bentler Danıştay'ın 2026 tarihli kararıyla iptal edilmiş, cep telefonu ve bilgisayarlara ilişkin bent ise 2025 değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Satıcının ön bilgilendirmede yazdığı "iade kabul edilmez" kaydı, ürün bu bentlerden birine girmiyorsa hüküm doğurmaz.

Cayma Hakkı Bildirimi Örneği

Aşağıdaki metin Yönetmelik ekindeki formun öğelerini taşır ve açık beyan olarak da kullanılabilir; e-posta, platform iade ekranı veya noter aracılığıyla gönderilebilir.

Bildirime teslim tarihini ve sipariş numarasını mutlaka yazın; sürenin hangi günden işlediği uyuşmazlıkta ilk tartışılan konudur.

Uyuşmazlık Yolu: Hakem Heyeti ve Arabuluculuk

Satıcı iade yapmazsa tüketicinin ilk adresi tüketici hakem heyetidir. 6502 m.68 uyarınca kanunda yazılı ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki heyete yapılır; dilekçe kurgusu için tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi yazımıza bakınız.

Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür ve 6502 m.73/A uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar ve heyet kararlarına itirazlar bu şartın dışındadır. Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır (m.73/A/3).

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi sipariş tarihinden hesaplamak; mal satışında süre teslim günü başlar.
• Bildirimi yalnız telefonla yapmak; ispat yükü tüketicidedir ve kalıcı veri saklayıcısı gerekir.
• Malı bildirimden sonra on dört gün içinde geri göndermemek (m.13/1).
• Ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı yerine başka bir taşıyıcı kullanıp iade masrafını üstlenmek ve iade süresinin başlangıcını geciktirmek.
• m.15'teki istisna listesine girmeyen bir ürün için satıcının "iade yok" kaydını kabul etmek.
• Ayıplı üründe cayma ile ayıp hükümlerini karıştırmak; ayıptan doğan seçimlik haklar on dört günlük cayma süresine bağlı değildir ve cayma süresi geçse de kullanılabilir.
• Bilgilendirme yapılmadığında bir yıllık uzamış süreyi hesaba katmamak.

Beyan ile Cayma Hakkı Bildirimi Hazırlamak

Beyan'da bildirim üretmek için belge yüklemek zorunlu değildir; sipariş bilgilerini, teslim tarihini ve talebinizi talimat olarak yazmanız yeterlidir. Sipariş onayı, ön bilgilendirme metni ve satıcıyla yazışmalar PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yüklenirse taslak sürenin başlangıcını ve istisna riskini belgelerden okur; satıcının gönderdiği mesafeli sözleşme metnini "Belge İnceleme" cayma hükümleri bakımından denetler. Çıktı DOCX, PDF veya UDF olarak alınır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.