Yargıtay 12. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

İLK DERECE

MAHKEMESİ : İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı ... tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde; temlik eden davacı ...Ş. ile dava dışı ... Yapı Proje İnş.Taah. ve San.A.Ş. arasında 03.05.2010 tarihinde factoring sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında faktoring işlemine tabi tutulmak üzere davalılardan ... Metal ve ... Metal'in keşidecisi olduğu 04.08.2010 tarihli 125.000,00 TL bedelli ve 04.08.2010 tarihli 50.000,00 TL bedelli çeklerin fatura karşılığında tevdi alındığını, borçlu şirketler ... Metal, ... Metal ve ... Yapı Ltd.Şti. hakkında açılmış başkaca takipler bulunduğunu ve davalı borçlu ... Yapı Şirketinin mal kaçırma kastı ile maliki olduğu taşınmazları çok kısa zaman aralıkları içerisinde devrettiğini, bundan dolayı faktoring sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsilinin tehlikeye düştüğünü, İstanbul 9. İcra Müdürlüğü'nün 2010/18358 Esas sayılı dosyası ile tüm borçlular aleyhine icra takibi başlatıldığını, yapılan takipte borcu karşılayacak mal varlığının bulunamadığını, davalı borçlu ... Yapı’nın mal kaçırma kastı ile taşınmazların bir kısmını davalılardan ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'ne devrettiğini, diğer taşınmazları ise önce kardeş şirketleri olan diğer davalı şirketlere devrettiğini, diğer davalı şirketler tarafından da taşınmazların yine davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'ne devredildiğini, davalı ... Metal’in ... Yapı'ya ait taşınmazları haciz ve ipoteklere rağmen satın aldığını belirterek, davalı borçlu ... ... Ltd.Şti.'nin İzmir ili ... ilçesi, ... mahallesinde mukim, 22455 Ada, 2 Nolu Parsel F blok 1,2,3,4, 10... numaralı bağımsız bölümleri davalı ... Metal.. Ltd.Şti.'ne devri ile davalı borçlu .... Ltd.Şti.'nin aynı mahallede mukim 22453 Ada, 3 Nolu Parsel, C Blok 30 Nolu Bağımsız bölümleri aralarında organik bağ bulunan davalı ... Metal ... Ltd.Şti., iş bu şirketin de davalı

... İnş.... A.Ş.'ye devrine ilişkin tasarruflarının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Yapı Malz. ve İnş.San.Tic.Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacının açtığı tasarrufun iptali davasının ortada icra müdürlük dosyası olmadığı için ön şart nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, aciz vesikasının olmadığını, müvekkili şirket tarafından ... Metal’e

yapılan devirlerin gerçek bir tapu alım/satım işi olduğunu, müvekkilinin inşaat faaliyeti yapan bir firma olduğunu, yaptığı inşaatları satarak ticari faaliyetini devam ettirdiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin toplam 4.639.994,00 TL meblağlı 20 adet çek karşılığında ... Metal ve ... Metal Ltd.Şti.'nden alacaklı olduğunu, söz konusu taşınmazları 2010 yılının 8. ayında aldığını ve 2010 yılının 7. ayına ait çeklerden itibaren alacaklı olduğunu, müvekkilinin alacak hakkının davacıdan önce doğduğunu, davacının aciz vesikası almadığını, müvekkilinin alacak miktarı göz önüne alındığında taşınmazların aynı tarihte devredilmesinin ya da üzerinde ipotek bulunmasının bir önemi olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalılar ... Metal, ... Metal Ürün San. ve Tic.Ltd.Şti. ve ... İnş.Turz.San. ve Tic.A.Ş. davaya cevap vermemiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; her ne kadar davalı ... Yapı Malz ve İnş.San. ve Tic.Ltd.Şti., ... Metal ... Metal Ürün San. ve Tic.Ltd.Şti. ve ... İnş.Turz.San. ve Tic.A.Ş.'nin celp ve incelenen ticaret sicil kayıtlarındaki adreslerinin aynı olması sebebi ile her 3 davalı şirket arasında organik bağ bulunmakta ise de; iş bu şirketler arasındaki dava konusu taşınmazlara ait taşınmaz devir ve temliklerinin, davacı şirketin alacağının doğumuna esas 03.05.2010 tarihli genel faktoring sözleşmesinin imzalandığı tarihten öncesine ait olduğu, aralarında organik bağ bulunan bu davalı şirketler ile davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti. arasındaki dava konusu taşınmazların devir ve temliklerinin yapıldığı tarihler, takibe konu borcun doğumuna esas 03.05.2010 tarihli sözleşmeden sonra ise de, davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti. ile diğer davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğuna dair, iddia dışında herhangi bir kanıt sunulamadığı, gerek davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti. gerekse de diğer davalı şirketlerin defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemeye göre, davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'nin dava konusu taşınmazların devir ve temliklerin yapıldığı tarihlerden önce 2009 yılında başlayan ticari ilişkileri kapsamında taşınmazları devraldığı, davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'nin devir ve temlik aldığı iş bu taşınmazların bir kısmını borçları karşılığı dava dışı ... Bank A.Ş. ile dava dışı gerçek şahıslara devir ve temlik ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; C blok 30 numaralı bağımsız bölüm sayılı taşınmazın davalı ... Yapı Malz. ve İnş.San.Tic.Ltd.Şti. tarafından 28.04.2009 tarihinde diğer davalı ... Metal ... Metal Ürünleri San. ve Tic.Ltd.Şti.'ne devir ve temlik edildiği görülmekle borcun doğumundan önce yapılan işbu tasarruf açısından davanın reddinin doğru olduğu, davaya konu diğer altı tasarruf açısından ise; her ne kadar mahkemece dava konusu taşınmazlara ait taşınmaz devir ve temliklerinin, davacı şirketin alacağının doğumuna esas 03.05.2010 tarihli genel faktoring sözleşmesinin imzalandığı tarihten öncesine ait olduğu belirtilmiş ise de icra takibine konu 04.08.2010 keşide tarihli çeklerin 03.05.2010 tarihli faktoring sözleşmesine sunuldukları nazara alındığında her halükarda ileri tarihli olarak keşide edildikleri ve iptali talep edilen tasarrufların borcun doğumundan sonra (08.08.2010, 09.08.20 10... .08.2010) yapıldığının anlaşıldığı, ancak icra takibine konu çeklerin asıl borcu doğuran 03.05.2010 tarihli

faktoring sözleşmesine dayanak olarak verilmiş olup işbu sözleşme kapsamında borçlu olan dava dışı ... Yapı Proje İnş.Taah. ve San.A.Ş. tarafından yapılan ve iptali talep edilen bir tasarruf bulunmadığı, takibe konu çeklerin keşidecisi ve cirantacısı konumundaki davalılar ... Metal ... Metal ... Ltd.Şti. ile ... Yapı'nın faktoring sözleşmesinde kefil vb. olarak imzaları bulunmadığından, işbu sözleşmeden haberdar olduklarından ve tasarrufları sözleşme alacaklısı davacıdan mal kaçırma amacıyla yaptıklarından bahsedilmesinin de mümkün olmadığı, davalılar arasındaki ticari ilişkinin faktoring sözleşmesinin yapılma tarihinden önce olduğu, bu haliyle her ne kadar mahkeme gerekçesi hatalı ise de varılan sonuç itibariyle davanın reddine karar verilmesinin doğru olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, İİK 277 ve devamı maddelerine göre açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

1.Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, dava konusu taşınmazlardan ... Mahallesi, 22453 Ada, 3 Parsel, C Blok 30 numaralı bağımsız bölümün davalı borçlu ... Metal ... Metal Ürünleri San. ve Tic.Ltd.Şti. tarafından 01.10.2009 tarihinde davalı 3. kişi ... İnş. Turz. San. ve Tic.A.Ş.'ye devredildiği görülmekte olup, bu tasarrufun davacının alacağının doğum tarihinden önce yapıldığının ve bu taşınmazın devrine ilişkin tasarruf yönünden verilen kararın doğru olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir(İİK md. 283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan ... bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK'nın 277. md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nın 278, 2 79... . maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Tasarrufun iptali davalarında kural olarak, tasarrufun iptal edilebilmesi için borcun doğum tarihinin iptali istenilen tasarruf tarihinden önce olması gerekir. Bu husus, dava şartı olup mahkemece res'en araştırılmalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesince; icra takibine konu çeklerin asıl borcu doğuran 03.05.2010 tarihli faktoring sözleşmesine dayanak olarak verilmiş olup işbu sözleşme kapsamında borçlu olan dava dışı ... Yapı Proje İnş.Taah. ve San.A.Ş. tarafından yapılan ve iptali talep edilen bir tasarruf bulunmadığı, takibe konu çeklerin keşidecisi ve cirantacısı konumundaki davalılar ... Metal ... Metal ... Ltd.Şti. ile ... Yapı'nın faktoring sözleşmesinde kefil vb. olarak imzaları bulunmadığından, işbu sözleşmeden haberdar olduklarından ve tasarrufları sözleşme alacaklısı davacıdan mal kaçırma amacıyla yaptıklarından bahsedilmesinin de mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, varılan sonuç dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun düşmemektedir.

Somut olayda takibe dayanak çeklerin keşide tarihinin 04.08.2010, alacağın asıl kaynağı olan faktoring sözleşmesinin 03.05.2010, takibe dayanak çeklerin keşidecisi ... Metal ve ... Metal; lehtarı ... Yapı Malz ve İnş.San ve Tic.Ltd.Şti. ile ciro ettikleri dava dışı ... Yapı Proje İnş.Taah. ve Tic. ve San.A.Ş. Arasındaki ticari ilişkinin başlama tarihinin ise 31.03.2010 tarihi olduğu anlaşılmış olup, dava konusu taşınmazlar olan F Blok 1,2,3,4, 10... nolu bağımsız bölümlerin ise davalı borçlu şirket tarafından davalı 3. kişi ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'ne 09.08.2010 tarihinde devredildiği, buna göre hem takibe dayanak çeklerin, hem ticari ilişkinin, hem de faktoring sözleşmesi tarihinin iptali istenen tasarruflardan (F Blok 1,2,3,4, 10... nolu bağımsız bölümlerin devri yönünden) önce düzenlendiği anlaşılmakta olup, borcun daha önce doğduğu ispatlandığına göre buna ilişkin dava koşulunun gerçekleştiğinin kabulü gerekir.

Ancak İİK'nın 282. maddesi gereğince iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir.

Somut olayda dava konusu F Blok 1,2,3,4, 10... nolu bağımsız bölümler, bu taşınmazlar üzerinde yer alan dava dışı ... A.Ş. lehine tesis edilmiş olan ipotek şerhine konu borcun ödenmemesi nedeniyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan icra takibi neticesinde 20.12.2012 tarihinde ihale yoluyla alacağa mahsuben ... A.Ş.'ye satılmıştır. İpotek; borçlunun borcundan dolayı konulmuş olup 10.11.2009 tarihlidir.

Bu tür davalarda dava konusu mal borçlunun borcu nedeniyle davalı üçüncü kişinin elinden çıkmış ise üçüncü kişi cebri icra sonucu yapılan satıştan elinde artı bir para kalır ise o miktar ile sorumlu olur. Somut olayda borçlunun borcu nedeniyle yapılan satış sonucu üçüncü kişi konumundaki davalı ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'nin mamelekinde kalan bir para olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Bu durumda; öncelikle Mahkemece; dava dışı ... A.Ş. tarafından dava konusu taşınmaz için ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan icra takibi dosyası getirtilerek dava dışı alacaklı ... A.Ş.'nin dava konusu bu taşınmazlar üzerindeki alacak miktarının tespiti ile ihale sonucu davalı 3.kişi ... Metal San.Tic.Ltd.Şti.'ne kalan bir bedel olup olmadığı, kalan bedel varsa bunun İİK 283/2. maddesi gereğince davacının takip konusu alacak ve fer'ileriyle sınırlı olarak davalı ... Metal San. Tic. Ltd. Şti.'nden tahsili ile davacıya verilmesine, ihale bedelinden kalan para yok ise davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi ve bu durumda davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderinin takdir edilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

SONUÇ:

Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının HMK 371. maddesi gereğince BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde ilgiliye, HMK 373/1 maddesi gereğince dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.