Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi: Arşiv Kaydı ve Yasaklanmış Haklar

Adli sicil kaydı sildirme dilekçesi arayan meslektaşların önündeki ilk soru, hangi kaydın hangi yolla silineceğidir: 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu iki ayrı kayıt tutar (adli sicil ve arşiv), ikisinin silinme şartları farklıdır ve biri idari işlemle, diğeri çoğu zaman bir mahkeme kararının ardından silinir. Müvekkil "sabıkamı sildirin" dediğinde talebin arkasında genellikle bir iş başvurusu, memuriyet ya da ruhsat işlemi vardır ve yanlış yola sürülen dilekçe aylar kaybettirir. Aşağıda adli sicil ile arşiv ayrımını, silinme sürelerini, yasaklanmış hakların geri verilmesini, başvuru usulünü ve örnek dilekçeyi ele alıyoruz.

Adli Sicil Kaydı ile Arşiv Kaydı Farkı

Kesinleşmiş ceza mahkûmiyetleri önce adli sicile işlenir; kanunda sayılan hâllerde bu kayıt silinerek arşiv kaydına alınır ve arşivde belirli bir süre daha tutulur. Halk dilindeki "sabıka kaydı", adli sicil kaydının kişiye verilen belgesidir; arşiv kaydı bu belgede kural olarak görünmez, ancak m.10'da sayılan makamlar (kişinin kendisi ya da vekâletnamede açıkça yetkilendirilmiş vekili, bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında Cumhuriyet başsavcılıkları ve mahkemeler, yetkili seçim kurulları, özel kanunlarda gösterilen hâllerde ilgili kamu kurumları) tarafından istenebilir. Memuriyet, silah ruhsatı ve bazı meslek izinleri tam da bu istisnalardan geçtiği için arşiv kaydı müvekkil açısından adli sicil kadar önemlidir.

5352 s.K. m.9 uyarınca adli sicildeki bilgiler şu hâllerde silinerek arşiv kaydına alınır:

• Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
• Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık,
• Ceza zamanaşımının dolması,
• Genel af.

Adli sicil bilgileri ilgilinin ölümü üzerine tamamen silinir. Silme işlemini Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü yapar; uygulamada infazın tamamlandığı bilgisi sisteme geç düştüğünden, kayıt şartlar oluştuğu hâlde adli sicilde duruyorsa talep dilekçesiyle bu bilgi Genel Müdürlüğe iletilir.

Arşiv Kaydının Silinmesi: Beş, On Beş ve Otuz Yıl

Arşiv kaydının silinmesi m.12'de düzenlenir ve süre, mahkûmiyetin hangi kanunlarda hak yoksunluğu doğurduğuna göre değişir:

1. Anayasa m.76 ile TCK dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetler (milletvekili seçilme yeterliliğini kaldıran suçlar; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48'deki memuriyete engel suçlar; silah ruhsatı, avukatlık, noterlik gibi meslek kanunlarındaki engeller) bakımından, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren:

• yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl,
• böyle bir karar alınmamışsa otuz yıl geçmesiyle,

1. Diğer mahkûmiyetler bakımından arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle,
2. Her hâlde ilgilinin ölümü üzerine

arşiv bilgileri tamamen silinir. Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hâlinde o suça ilişkin adli sicil ve arşiv kayıtları talep aranmaksızın silinir; kanun yararına bozma veya yeniden yargılama sonucunda beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi hâlinde de kayıt silinir.

Sürenin başlangıcı mahkûmiyet tarihi değil, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihtir; yani hapis cezasında infazın (koşullu salıverilme hâlinde denetim süresinin) tamamlandığı, adli para cezasında ödemenin yapıldığı tarihtir. Dilekçede bu tarih infaz belgesiyle gösterilmelidir.

Otuz yıl ile on beş yıl arasındaki fark, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararının pratik değerini gösterir: hak yoksunluğu doğuran bir mahkûmiyette müvekkilin arşiv kaydı, bu karar alınmazsa fiilen ömür boyu durur.

Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi (m.13/A)

TCK'nın kendi hak yoksunlukları (m.53) cezanın infazıyla sona erer. Ancak TCK dışındaki kanunların belirli bir suçtan mahkûmiyete bağladığı hak yoksunlukları (memur olamama, seçilememe, ruhsat alamama) infazla kalkmaz; bunların giderilmesi için 5352 s.K. m.13/A'daki yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) yoluna gidilir. Şartlar üçtür:

• Mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık sürenin geçmiş olması,
• Kişinin bu süre içinde yeni bir suç işlememiş olması,
• Hayatını iyi hâlli olarak sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması.

TCK m.53/5 ve 6'daki (belli bir hakkı kullanmaktan yoksun bırakılma, sürücü belgesinin geri alınması) tedbirler saklıdır. Talep, hükümlü ya da vekili tarafından hükmü veren mahkemeye veya hükümlünün ikametgâhının bulunduğu yerdeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır; mahkeme dosya üzerinden ya da Cumhuriyet savcısı ve hükümlüyü dinleyerek karar verir. Kesinleşen karar adli sicil arşivine kaydedilir ve m.12'deki on beş yıllık sürenin işlemesini sağlar.

Dilekçede iyi hâl, soyut bir beyan olarak değil belgeyle kurulmalıdır: infaz sonrası döneme ait çalışma belgesi, SGK hizmet dökümü, öğrenim belgesi, ikamet belgesi, güncel adli sicil kaydı ve varsa meslek odası ya da işveren yazısı eklenir. Cezanın infazından sonra açılmış bir kamu davası varsa, sonucu beklenmeden yapılan başvuru genellikle reddedilir; bu durumda önce o dosyanın akıbeti netleştirilmelidir.

Başvuru Usulü: Kime, Nasıl, Hangi Belgelerle

Adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi bir idari işlemdir; mahkeme kararı gerekmez. Başvuru Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne ya da adliyelerdeki adli sicil birimlerine dilekçeyle yapılır; talep e-Devlet üzerinden de iletilebilir. Adli sicil ve arşiv bilgileri gizlidir (m.11); bilgi, kişinin kendisine ya da vekâletnamede bu yetki açıkça yazılı vekiline verilir (m.10). Vekâletnamede genel yetki yeterli değildir; "adli sicil ve arşiv kaydı talep etme, silinmesini isteme" ibaresi bulunmalıdır.

Dilekçeye eklenecek belgeler:

• Nüfus cüzdanı ya da kimlik kartı fotokopisi,
• Güncel adli sicil ve arşiv kaydı,
• Mahkûmiyet kararı ve kesinleşme şerhi,
• Cezanın infaz edildiğini gösteren belge (Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosundan alınan infazın tamamlandığına ilişkin yazı, adli para cezasında ödeme makbuzu),
• Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı varsa kesinleşmiş örneği,
• Vekille başvuruda özel yetkili vekâletname.

Talep reddedilir ya da cevapsız bırakılırsa, işlem idari nitelikte olduğundan idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; kurgu için iptal davası dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz. Kaydın hangi gerekçeyle tutulduğu belirsizse, önce bilgi edinme başvurusu ile dayanak istemek dilekçeyi güçlendirir.

Sık Karşılaşılan Durumlar

• HAGB: hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicile işlenmez; CMK m.231/13 uyarınca bu kararlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim ya da mahkemece istenebilir. Sabıka belgesinde görünmez; silinmesi için başvuru gerekmez. HAGB'nin kendisine itiraz için HAGB itiraz dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
• Ertelenmiş hapis cezası: mahkûmiyet adli sicile işlenir; denetim süresi iyi hâlle geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır ve kayıt m.9 uyarınca arşive alınır. Erteleme, kaydı sabıka belgesinden kendiliğinden düşürmez.
• Adli para cezası: ödeme tarihi infazın tamamlanma tarihidir; ödeme makbuzu dilekçenin en önemli ekidir.
• Memuriyet başvurusu: 657 s.K. m.48'deki suçlardan mahkûmiyette arşiv kaydı silinene ya da yasaklanmış haklar geri verilene kadar engel sürer; disiplin cezaları ayrı bir rejime tabidir ve adli sicile girmez. Bu alan için memur disiplin cezasına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
• Ceza zamanaşımı: infaz edilmemiş bir cezada TCK'daki ceza zamanaşımı dolduğunda kayıt m.9 uyarınca arşive alınır; zamanaşımının dolduğuna ilişkin infaz bürosu yazısı eklenir.

Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi Dilekçesi Örneği

Yasaklanmış hakların geri verilmesi dilekçesi ise mahkemeye hitaben yazılır; aynı kimlik ve infaz belgelerine ek olarak üç yıllık sürenin dolduğu tarih, bu sürede yeni suç işlenmediğini gösteren güncel adli sicil kaydı ve iyi hâli belgeleyen çalışma, öğrenim ve ikamet belgeleri eklenir; talep sonucunda "5352 sayılı Kanun m.13/A uyarınca yasaklanmış hakların geri verilmesine" karar verilmesi istenir.

Sık Yapılan Hatalar

• Adli sicil kaydı ile arşiv kaydını aynı sanıp yalnız birinin silinmesini istemek; dilekçede ikisi birlikte istenmelidir.
• Sürenin başlangıcını mahkûmiyet ya da kesinleşme tarihinden hesaplamak; başlangıç arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihtir.
• İnfazın tamamlandığını gösteren belgeyi eklemeden başvurmak; Genel Müdürlük infaz bilgisi olmadan işlem yapamaz.
• Hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyette otuz yılı beklemek yerine yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı almayı ihmal etmek.
• Yasaklanmış haklar talebini hükmü veren mahkeme yerine yetkisiz bir mahkemeye yapmak ya da üç yıl dolmadan başvurmak.
• İyi hâli belgesiz, soyut beyanla iddia etmek.
• Genel vekâletnameyle arşiv kaydı istemek; vekâletnamede özel yetki aranır (m.10).
• HAGB kararının silinmesi için başvuru yapmak; kayıt zaten adli sicilde değildir.

Beyan ile Adli Sicil Kaydı Sildirme Dilekçesi Hazırlamak

Beyan'ın web editörüne mahkûmiyet kararını, infazın tamamlandığına ilişkin yazıyı ve güncel adli sicil kaydını PDF, UDF, DOCX veya görsel olarak yükleyebilirsiniz; taranmış belgeler OCR ile okunur. Talebin Genel Müdürlüğe mi yoksa yasaklanmış haklar için mahkemeye mi yöneleceğini talimat olarak yazarsınız; tür seçmek zorunlu değildir, sistem türü belgelerden tespit eder. Taslak DOCX, PDF veya UDF olarak dışa aktarılır; son hukuki denetim Av.K. m.34 uyarınca avukattadır.