Yargıtay 10. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/914 E., 2024/4154 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 16. İş Mahkemesi

SAYISI : 2019/30 E., 2022/60 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ... nezdinde 02.09.1986–26.07.1991 tarihleri arasında çalıştığının, davalı ... Kulübü'nün geçici ilişkisi çerçevesinde davacının 01.09.1986–31.05.1987 tarihleri arasındaki çalışmasından davalı ... Kulübü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun, davalı ... Kulübü'nün davacının 07.08.1989–26.07.1991 tarihleri arasındaki çalışmasından ... Spor Kulübü Derneği ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun, davacının davalı ... Kulübü nezdinde 26.07.1991–31.05.1995 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, İlk Derece Mahkemesince ... Kulübü ve Aydın Spor Kulübü hakkındaki davaların eldeki davadan tefrikine karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının davalı yanında çalışması olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalılar arasında dava arkadaşlığı bulunmadığını, bu itibarla 6100 sayılı Kanun'un 167. maddesi gereğince davaların ayrılmasının gerektiğini, davaların ayrılması yönünde karar verilirse ... Kulübü yönünden yetki itirazında bulunduklarını, ... Kulübü yönünden olan çalışma iddiasına ilişkin davanın Aydın İş Mahkemesinde açılmasının gerekeceğini, öncelikle davacı ile diğer davalı ... kulüpleri arasında akdedilmiş .... Tek Tip Amatör Takım Çalışma Sözleşmesi'nin bulunup bulunmadığının tespit edilmesinin gerektiğini, çalışma amatör mahiyette ise buradaki faaliyetin hizmet akdi olmayıp istisna akdi kapsamında değerlendirilmesinin ve bu takdirde davanın reddedilmesinin gerektiğini, çalışmanın davalı işyerinde geçtiği iddia ettiği çalışmasının futbolculuk dışında hizmet akdine dayalı bir çalışma iddiasının ise öncelikle 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden davanın reddine dair karar verilmesinin gerektiğini, kamu düzenini ilgilendiren bu tür davaların yazılı ve resmi belgelerle ispatlanmasının gerektiği beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

"1-Davanın kısmen kabulü ile 2...8 TC kimlik numaralı davacı ...’ın ... Spor Klübü Derneği’ ne ait ... sicil sayılı işyerinde 02.09.1986-31.05.1988 tarihleri arasında aylık brüt 41.400,00 TL prime esas kazançla 630 gün çalıştığının, 02.09.1986-31.05.1987 tarihleri arasındaki 220 günlük çalışmasının fer’i müdahil Kurumda ... sicil nolu ... tarafından fer’i müdahil Kuruma bildirildiğinin, 410 günlük çalışmasının bildirilmediğinin tespitine, fazlaya yönelik talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4. Eldeki davada, Mahkemece, 31.05.1987-31.05.1988 tarihleri dönemi yönünden davacının davalı ... ile arasındaki sözleşme nedeniyle davalı nezdinde çalıştığına hükmedilmesi yerindedir.

5. Bununla birlikte Mahkemece, 02.09.1986-31.05.1988 tarihleri arasında davalı ... nezdinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı kabul edilmiş ise de davacının 01.09.1986-31.05.1987 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak dava dışı ... Profesyonel Kulubü'nde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı bildirimlerinin de yapıldığı açıktır.

Davacının ...'da bulunduğu dönemde aynı zamanda davalı ...'nde de çalıştığını ispat edememiştir. Bu dönemdeki fiili çalışması dava dışı ...'da geçtiğinden ve bu işveren tarafından bildirimleri yapıldığından bu dönem yönünden davalı ...'nden hizmet tespiti yapılması hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.