Yargıtay 10. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/2200 E., 2024/963 K.

KARAR : Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Amasya İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/8 E., 2022/547 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... 'e ait işyerinde, 01.03.1989 tarihinde çalışmaya başlamış olduğu halde işvereni tarafından işe giriş bildirgesi zamanında verilmiş olup primleri işveren tarafından ödenmediğini yeni öğrendiğini belirterek, müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 01.03.1989 olarak tespit edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Mahkemece davacının talebi açıklatılarak işe giriş bildirgesinde yazan 01.10.1990 tarihinin talep tarihi olduğu açığa kavuşturulmuştur.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili; Kurum tarafından tesis edilen işlemlerde yasa ve mevzuata aykırılık bulunmadığını, hak düşürücü süre zamanaşımı itirazında bulunduklarını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 4.4003.0163000301 iş yeri sicil numarası ile işlem gören ... ünvanlı iş yerinde, hizmet sözleşmesine tabi olarak asgari ücret ile 01.10.1990 tarihinde 1 gün süreyle çalıştığının tespitine, 506 sayılı Kanun'un 60/G. maddesi uyarınca sigortalılık başlangıcının 18 yaşını doldurduğu 15.01.1992 tarihi olduğunun tespitine, bu tarih öncesi çalışma süresinin prim gün sayısına eklenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın hak düşürücü süreye uğradığını belirterek kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; davacı dava dışı olan ... Güney'e ait işyerinde, 01.03.1989 tarihinde çalışmaya başlamış olduğunu, işvereni tarafından işe giriş bildirgesi zamanında verilmiş olmasına rağmen sigorta primlerinin işveren tarafından ödenmediğini yeni öğrendiği, prim ödemelerinin yapılmaması sonucunda emekli olamadığını iddia ettiği istinaf kaldırma kararından önce 1989 yılı dönem bordrosunda belirlenen kişilerin tanık sıfatıyla dinlendiği, tanıkların davacıyı tanımadıklarını belirttikleri ancak; istinaf kararı doğrultusunda davacının talebi açıklatılarak işe giriş bildirgesinde yazan 01.10.1990 tarihinin talep tarihi olduğunun belirlendiği, davacının 01.10.1990 tarihinde işe ilk giriş bildirgesinin kuruma verilmiş olduğu, davacının iddiaları ile tutarlı tanık beyanları dikkate alındığında davacının talebinin kabulü gerektiği, işe giriş bildirgesi tarihi itibariyle davacının 18 yaşını doldurmamış olması nedeniyle; 18 yaşını doldurduğu 13.04.1990 tarihinin davalı işyerinde bir günlük çalışması yönünden sigorta prim ödeme gün sayısının hesabına dahil edilmesi gerektiği, bu doğrultuda davanın kabulüne yönelik Mahkeme karar ve gerekçesinde bir isabetsizliğin olmadığı, İlk Derece Mahkemesinin bu karar ve gerekçesinin dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık 01.10.1990 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.10.1990 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, inşaat mahiyetli işyerinin 01.10.1989-27.03.1989 arası kanun kapsamında olduğu, Mahkemece inşaata ilişkin Belediyeden yapılan araştırmada bir ruhsata rastlanılmadığının bildirildiği, işyerinden dava konusu 1990 yılında dönem bordrosu verilmediğinin bildirildiği, buna karşın 1989/3. dönem bordrosunun Kuruma verildiğinin bildirildiği, Mahkemece vergi dairesi ve emniyet vasıtasıyla yaptırılan komşu işyeri araştırmasında emniyet tarafından yapılan araştırma neticesi düzenlenen tutanağa göre dava konusu çalışmaya konu inşaatın yapım çalışmalarını gerçekleştirdiğini beyan eden işverenin oğlu ... ile iki davacı tanığının beyanına başvurulduğu,dinlenen davacı tanıklarından İzzet'in o tarite 11-12 yaşlarında olduğunu beyan ettiği,diğer tanık Arslan'ın ise inşaattta çalışığını ancak işe girişinin olmadığını beyan ettiği,işverenin oğlu ...'in ise beyanında davacı ile birlikte çalıştıklarını, kensisinin de sigorta girişinin olduğunu beyan ettiği ancak bu tanığın hizmet cetveli ile varsa işyerinden işe giriş bildirgesinin dosya kapsamına alınmadığı, SGK ve belediye vasıtasıyla da komşu işyeri ve çalışanlarının araştırılmadığı böylelikle eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Buna göre Mahkemece SGK ve belediye aracılığıyla da dava konusu dönemde işyerine komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, bu şekilde başkaca komşu tanığı tespit edilememesi halinde taraflardan çalışmayı bilebilecek kişiler tespit edilerek sigortalılık ve çalışma kayıtları getirtilerek dinlenmeli, bozma öncesi dinlenen tanık ...'in hizmet cetveli ve varsa işyerinden verilmiş işe giriş bildirgesinin olup olmadığı araştırılarak dosyaya eklenmek suretiyle beyanı denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.